ဒီမိုကရက္တိုက္ေဇးရွင္း

Written By ဥာဏ္မ်ိဳးေအာင္

ဘာသာရပ္ထဲမွာ Democratizationကို ဖတ္ရတာ စိတ္မ၀င္စားဆံုး၊
အပ်င္းဆံုးပဲ။ ဒါေပမင့္ ဒီမွာေတာ့ ဒီအေၾကာင္းအရာကိုပဲ မၾကားခ်င္
အဆံုး ေျပာေန၊ ေရးေနၾကေတာ့ အနည္းအက်ဥ္းေလာက္ေတာ့
ဖတ္ၾကည့္ျဖစ္တယ္။ မႏွစ္က ဆရာတေယာက္ ေျပာတာ အမွတ္
ရတယ္။ ရွမစ္ထာနဲ႔ ေတြ႕ေတာ့ ဆရာက ရွမစ္ထာတို႔ သုေတသနျပဳ
aရးသားထားတဲ့ စာအုပ္က ဗမာျပည္အတြက္ ေစာင္းေရး ထားသလား
ထင္မွတ္ရေၾကာင္း ေျပာပါတယ္။ Transitions from Authoritarian
Rule: Tentative Conclusions about Uncertain Democracies
(O’Donnell and Philippe C. Schmitter) စာအုပ္ကို ဖတ္ၾကည့္ေတာ့
ဗမာႏိုင္ငံေရးမွာ ကျပမယ့္ ျပဇာတ္အတြက္ ၾကိဳေရးထားတဲ့
ဇာတ္ညႊန္းတပုဒ္လား ေအာက္ေမ့ရတယ္။ ေအာက္က ေကာက္ႏုတ္
ခ်က္ေတြကို အျမည္းသေဘာ ဖတ္ၾကည့္ပါခင္ဗ်ား။

*အာဏာရွင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ကေန မေသခ်ာ မေရရာတဲ့ “(အုပ္ခ်ဳပ္ပံုစနစ္)
တစံုတရာ”ဆီ ကူးေျပာင္းမႈကို ေရးထားပါတယ္။ ယင္းတစံု တရာဆိုတာ
အရည္အေသြး မျပည့္၀တဲ့ ႏိုင္ငံေရးပိုင္း ဒီမိုကေရစီ (Political Democracy)
ျဖစ္ႏိုင္သလို အာဏာရွင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပံုစံ သစ္တခုကို ျပန္လည္ထူေထာင္တာ
သို႔မဟုတ္ ပိုျပီး တင္းက်ပ္တဲ့ အာဏာရွင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး စနစ္တခုကို ထူေထာင္
တာလဲ ျဖစ္ႏိုင္ပါ တယ္။

*ဒုတိယကမၻာစစ္ျပီးေနာက္ပိုင္း အာဏာရွင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးသမားေတြဟာ
သူတို႔ရဲ႕ တရား၀င္ ရပ္တည္ႏိုင္ေရးအတြက္ အခုေနခ်ိန္ခါမွာ အာဏာရွင္ပံုစံ
အုပ္ခ်ဳပ္မႈနဲ႔ ဖိႏွိပ္မႈေတြကို က်င့္သံုးျပီးေတာ့ တဖက္ကလဲ အနာဂတ္ကာလမွာ
 ဒီမိုကေရစီစနစ္နဲ႔ လြတ္လပ္မႈ ထြန္းကားေရးကို ကတိေတြ ေပးေနပါတယ္။
အဲဒါကိုက သူတို႔ဟာ (ယာယီ) အကူးအေျပာင္းကာလ အစိုးရသာ ျဖစ္တယ္
ဆိုတာ ေပၚလြင္ပါတယ္။ ကမၻာအႏွံ႔ ျပန္႔ေနတဲ့ ေခတ္ျပိဳင္ အေတြးအေခၚ
ေတြနဲ႔ ျပည္တြင္းက လူထုရဲ႕ ျပည္သူဗဟိုျပဳ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ
(Popular Soverei-gnty) ရွိေရး ေတာင္းဆိုမႈေတြက အာဏာရွင္
အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအေပၚ ပိုျပီး ကန္႔သတ္မႈေတြ ျဖစ္လာေစပါတယ္။

*ယခင္ အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြဟာ အမာသမားနဲ႔ အေပ်ာ့သမားဆိုျပီး အုပ္စုႏွစ္ခု
ျဖစ္လာတတ္ပါတယ္။ အမာအုပ္စုမွာလဲ အုပ္စုငယ္ေတြမ်ိဳးစံု ပါ၀င္ပါတယ္။
အမာအုပ္စုဘက္က တခ်ိဳ႕ေတြဟာ အာဏာရွင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို သူတို႔
အခြင့္အေရးနဲ႔ အက်ိဳးစီးပြားအတြက္ လက္ခံထား သူေတြ ျဖစ္ျပီး
တခ်ိဳ႕ေတြကေတာ့ ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို အူထဲအသည္းထဲကကို ျငင္းဆို
လက္မခံသူေတြပါ။ အခ်ိန္ကာလကို လိုက္လို႔ (အမာအုပ္စုက) အခြင့္အေရး
သမားေတြကို (အတုိက္အခံဘက္ ပါလာေအာင္) ၀ယ္ဖို႔ စဥ္းစားဆံုးျဖတ္
ရတာဟာ ႏိုင္ငံေရးစနစ္ ကူးေျပာင္းမႈရဲ႕ လုပ္ငန္း တစ္ရပ္ပါပဲ။

*အေပ်ာ့သမား အုပ္စုဟာ သူတို႔ေတြ အခုေနခါ အေရးပါတဲ့ ေနရာေတြကို
ပိုင္ဆိုင္ထားတဲ့ အာဏာရွင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ကို ေရရွည္ တရား၀င္ဖို႔
အတြက္ဆိုရင္ အတိုက္အခံ အုပ္စုဘက္က (အာဏာရွင္ အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြနဲ႔
ညိွႏိႈင္းလိုတဲ့ သေဘာထားရွိတဲ့) အလယ္အလတ္ ၀ါဒီေတြနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာ
အျမင္မွာ လက္ခံႏုိင္ေလာက္တဲ့ လြတ္လပ္ခြင့္ေတြ ခြင့္ျပဳျပီးေတာ့
ေရြးေကာက္ပြဲကေန တရား၀င္မႈကို ဆက္လက္ ရယူႏိုင္ဖို႔ပါ။ ဒီအေပ်ာ့
သမား အစုမွာလဲ လူမ်ိဳးစံု ပါပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြက အာဏာရွင္
အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကေန သူတို႔ လိုခ်င္တာေတြ ရျပီးလို႔ ပုဂၢလိက (ပိုင္ဆိုင္
မႈေတြကို) ႏွစ္သက္ခံစားမႈပဲ လုပ္ေနခ်င္သူေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
တခ်ိဳ႕ေတြကေတာ့ လြတ္လပ္မႈကို အကန္႔အသတ္နဲ႔ ခြင့္ျပဳ ျပီးေတာ့
လက္ရွိရာထူးနဲ႔ အခြင့္ထူးခံ အေနအထားေတြကို ဆက္လက္
ကာကြယ္ခ်င္သူေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြကေတာ့ အသစ္ျဖစ္
ထြန္းလာမယ့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွာ ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ခံ
ရာထူးေတြကို လိုလားလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

*စနစ္အကူးအေျပာင္းကာလမွာ အာဏာျပန္သိမ္းမွာ ေၾကာက္တဲ့
ေၾကာက္ရြံ႔မႈေတြ ရွိပါတယ္။ ဒါက ယံုတမ္း စကားသက္သက္ မဟုတ္
ပါဘူး။ ပဋိပကၡေတြနဲ႔ မေသခ်ာမႈေတြ ျပင္းထန္လာတဲ့အခါမွာ ႏိုင္ငံေရး
ဒီမိုကေရစီကေန နက္ရိႈင္းတဲ့ ေခ်ာက္ကမ္းပါးထဲ ထိုးက်သြားမွာ
ေၾကာက္တဲ့ အမာအုပ္စုေတြက တခ်ိန္က ေရႊထီးေဆာင္း ကာလ
ေတြျဖစ္တဲ့ ျငိမ္၀ပ္ပိျပားေရး၊ လူမႈေအးခ်မ္း တည္ျငိမ္ေရးနဲ႔ အမိန္႔ကို
ရိုေသေလးစားေရးေတြ ျပန္လွည့္ဖို႔ အစြမ္းကုန္ လုပ္တတ္ၾကပါတယ္။

*ဒီလို အာဏာသိမ္းမွာ ေၾကာက္ရြံ႔မႈက အေတာင္အလက္စံုတဲ့ (အရည္
အေသြးမွီ) ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို ေတာင္းဆိုေနသူေတြကို ေရြးခ်ယ္မႈဆိုင္ရာ
အခက္အခဲေတြ ျဖစ္ေစတတ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ေရရွည္မွာ ကိုယ့္ရဲ႕ အဓိက
မဟာမိတ္ ျဖစ္လာမယ့္ အုပ္စုေတြက (ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး၊
ပညာေရး) ျပႆနာေတြကို ႏိုင္ငံေရးေဘာင္ သြတ္သြင္းျပီးေတာ့
လူမႈတက္ၾကြလႈပ္ရွားမႈေတြ လုပ္လာတာကို တားျမစ္ဖို႔ ဒါမွမဟုတ္
အားမေပးဖို႔ လုပ္ႏိုင္ပါတယ္ ။ သူတို႔ေတြ (တားျမစ္သူေတြ)က
(ဒီတက္ၾကြလႈပ္ရွားမႈေတြက) အာဏာသိမ္းလိုသူေတြအတြက္
အေၾကာင္းျပခ်က္ေကာင္း ျဖစ္သြားမွာ ေၾကာက္ၾကပါတယ္။
တကယ္ေတာ့ ဒီလိုမ်ိဳး အလြန္အက်ဴး ေမွ်ာ္ျပီး ေၾကာက္လို႔
(တားျမစ္တာ အားမေပးတာ) လုပ္ရင္လဲ အာဏာသိမ္းေရး
ေထာက္ခံေနသူေတြက အာဏာ မသိမ္းရဘဲနဲ႔ေတာင္ သူတို႔
ရည္ရြယ္ခ်က္ ျပည့္တာမ်ိဳး ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ စနစ္ကူးေျပာင္းမႈဟာလဲ
(လြတ္လပ္ခြင့္ အနည္းအက်ဥ္း) ေျဖေလ်ာ့ေရးမွာတင္ တန္႔ေနျပီး
အတိုက္အခံေတြၾကားမွာ အကြဲအျပဲနဲ႔ ပန္းတိုင္ေ၀၀ါးမႈေတြနဲ႔
အဆံုးသတ္ရပါလိမ့္မယ္။

*ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ သြတ္သြင္းႏိုင္ရင္ေတာ့
(အတိုက္အခံဘက္က) အေပ်ာ့သမား အုပ္စုဟာ အမာသမား အုပ္စု
ဘက္က သစၥာေဖာက္လို႔ စြပ္စြဲမႈေဘးက လြတ္ကင္းႏိုင္ျပီး တိုင္းျပည္ကို
ဂုဏ္ယူထိုက္တဲ့ အနာဂတ္ဆီ ဦးေဆာင္ေပးႏိုင္တဲ့အတြက္ သမုိင္းက
မွတ္တမ္းတင္ ဂုဏ္ျပဳပါလိမ့္မယ္။

*(အတိုက္အခံဘက္က) အေပ်ာ့သမားအုပ္စုဟာ ရာထူးၾကီးျပီး
ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ ပီသသူ စစ္ဘက္အရာရွိေတြကို ရွာဖို႔ လိုပါတယ္။
ဒီအရာရွိေတြက စနစ္အေျပာင္းအလဲက တပ္အတြက္ ေကာင္းမြန္
ေစတယ္လို႔ ယံုၾကည္တာေၾကာင့္ စနစ္အေျပာင္းအလဲကို ေထာက္ခံ
ႏိုင္ပါတယ္။ အာဏာသိမ္းတာေတြ လုပ္ရင္ (စနစ္အေျပာင္းအလဲကို
ေထာက္ခံတဲ့) တပ္အာင္အားစုရဲ႕ အင္အားကို ဆန္႔က်င္တြန္းလွန္ျပီး
ေတာ့မွ သိမ္းႏိုင္တဲ့ အေနအထားမ်ိဳး ျဖစ္ရပါမယ္။ ဒါဆိုရင္ အာဏာ
သိမ္းေရးဟာ ေအာင္ျမင္မယ္ မေအာင္ျမင္မယ္ မေသခ်ာတဲ့ စြန္႔စား
ရမႈ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ တပ္ထဲမွာလဲ ႏိုင္တဲ့ ျမင္းကို တက္စီးမယ့္
အခြင့္အေရးသမားေတြ ရွိပါတယ္။

*(အာဏာရွင္ အုပ္ခ်ဳပ္သူေဟာင္းေတြနဲ႔ ညိွႏိႈင္းျပီးေတာ့
ပဋိညာဥ္တရပ္ ျပဳရာမွာ ေအာင္ျမင္ဖို႔အတြက္) ေခါင္းေဆာင္နဲ႔
ေခါင္းေဆာင္ရဲ႕ နန္းေတာင္ေစာင့္ ေဘာ္ဒီဂတ္ေတြဟာ အေပ်ာ့
အုပ္စုကို သစၥာေစာင့္ဖို႔ လိုျပီး အရင္က ကိုယ့္မဟာမိတ္ျဖစ္တဲ့
 အမာသမားေတြကို ကစားကြင္းထဲေန ထုတ္ပယ္ပစ္ရပါမယ္။
သက္ဆိုင္ရာ မဲဆႏၵနယ္ေတြကို ကိုယ္စားျပဳ ထိန္းႏိုင္စြမ္းရွိတဲ့
ထင္ေပၚသူေတြကို ရွာေဖြကာ စြမ္းရည္ျမွင့္ေပးျပီး ပဋိညာဥ္မွာ
သေဘာတူထားထဲ့ စည္းမ်ဥ္းေတြအရ ႏိုင္ငံေရး ကစားကြင္းမွာ
ျပိဳင္မယ္ဆိုတာ ယံုၾကည္ေအာင္ လုပ္ရ ပါတယ္။ ပဋိညာဥ္မွာ
ပါတာေတြက မူ၀ါဒ ေရြးခ်ယ္မႈေတြကို ကန္႔သတ္ထားတာမ်ိဳး၊
အက်ိဳးအျမတ္ေတြကို အခ်ိဳးက် ခြဲေ၀တာမ်ိဳး၊ ဆံုးျဖတ္ခ်က္
ခ်ႏိုင္ခြင့္ေနရာမွာ (ပဋိညာဥ္) ျပင္ပက လူေတြ မေရာက္လာေအာင္
တင္းက်ပ္ထားတာမ်ိဳးေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။ ဒီလို သေဘာ တူတာေတြ
လုပ္ျပီးရင္ေတာ့ (ျပႆနာတရပ္ရပ္ကို ေျဖရွင္းရာမွာ) စစ္တပ္
ပါ၀င္စြက္ဖက္မႈနဲ႔ လူထု တက္ၾကြလႈပ္ရွားမႈလိုမ်ိဳးေတြ မလုပ္ဖို႔
သေဘာတူပါတယ္။

*ပုဂၢလိက လြတ္လပ္မႈ ကူးလူးဆက္ဆံမႈနဲ႔ ေစ်းကြက္ ခ်ိတ္ဆက္မႈ
အားေကာင္းလာတာနဲ႔အမွ် အရင္က ပဋိညာဥ္အရ သေဘာတူညီခ်က္
ရယူထားတဲ့ ထိပ္ပိုင္းေခါင္းေဆာင္စုဟာ ကိုယ့္ေနာက္လိုက္ေတြကို
ထိန္းထားဖို႔ ခက္ခဲလာပါတယ္။ အသင္းအပင္း အဖြဲ႔၀င္ေတြဟာ
ကိုယ္ပိုင္ လြတ္လပ္ခြင့္ ျပဌာန္းႏိုင္ခြင့္ကို ပိုေတာင္းဆို လာၾကပါတယ္။
အုပ္စုအသစ္ေတြလဲ ဖြဲ႔စည္းလာၾကပါလိမ့္မယ္။ ပဋိညာဥ္ သေဘာ
တူခ်က္မွာ မပါတဲ့ ပါတီေတြ အင္အားေကာင္းလာႏိုင္ျပီး ပါလီမန္နဲ႔
အစိုးရဖြဲ႔ေရးကို အဖ်က္သေဘာ စတင္လုပ္ေဆာင္ လာႏိုင္ပါတယ္။
ဒီလို အေျခအေနမ်ိဳးမွာ ဟိုဘက္ ဒီဘက္ ထိပ္သီးေခါင္းေဆာင္
ေတြခ်င္း (ကြက္ကြက္ေလး ေတြ႔ျပီး) သေဘာတူထားမႈကို
ဆက္ထိန္းထားဖို႔ ခက္ခဲလာပါတယ္။

*(ပဋိညာဥ္ပါ အဖြဲ႔ေတြရဲ႕) အဖြဲ႔၀င္တခ်ိဳ႕ဟာ ပဋိညာဥ္ ျပင္ပက
လူေတြနဲ႔ မဟာမိတ္ဖြဲ႔တာ သူတို႔ေနာက္လိုက္ ေတြကို တက္ၾကြ
လႈပ္ရွားမႈမွာ ပါ၀င္ေစတာမ်ိဳးေတြ ရွိႏိုင္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြက
 အာဏာရွင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးသမားေတြ ကန္႔သတ္ထားတဲ့ အကန္႔
အသတ္ေတြကို စတင္ ေသြးတိုးစမ္းလာပါတယ္။ ႏွစ္ကာလ
အေတာ္ၾကာေအာင္ ပိတ္ပင္တားျမစ္ ခံထားရျပီးမွ ဒီလိုမ်ိဳး
အမ်ားျပည္သူသိ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆို လာႏိုင္ျခင္းျဖင့္
လူေတြရဲ႕ ဘံုသေဘာတူ စိတ္ကူးေတြ၊ အေတြးေတြကို
ရွာေတြ႔လာပါတယ္။ ဒီလုိနဲ႔ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း တခုလံုးကို
တစတစ ႏိုင္ငံေရး ေဘာင္ထဲ ျပန္လည္သြတ္သြင္းႏုိင္ဖို႔
အေထာက္အကူ ျပဳပါတယ္။ အရင္က ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ
ျပန္ေပၚလာတာ အသစ္ေတြ ေပၚလာတာမ်ိဳး၊ အရင္က
ပိတ္ပင္ တားျမစ္ထားတဲ့ စာအုပ္ေတြ၊ မဂၢဇင္းေတြ
ရုတ္တရက္ ျပန္ေပၚ လာတာမ်ိဳး အသိပညာရွင္ အတတ္
ပညာရွင္ အသင္းအဖြဲ႔ေတြ ျပန္လည္ဖြဲ႔စည္းျပီး အာဏာရွင္
အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို ေ၀ဖန္ေထာက္ျပတာမ်ိဳး၊ အႏုပညာရွင္
ဂီတပညာရွင္ ျပဇာတ္ ဆရာ သေရာ္စာ ဆရာေတြကလဲ
သေရာ္ေရးသားျပတာမ်ိဳးေတြ တစတစ အားေကာင္းလာျပီး
(အာဏာရွင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကိုဆို) ျပည့္ရွင္ မင္းၾကီး
ကိုယ္လံုးတီး ျဖစ္ေၾကာင္း စတင္ထင္ရွားလာပါတယ္။

*မထင္မွတ္ေလာက္ေအာင္ ျမန္ဆန္ျပီး အရပ္ဘက္ အဖြဲ႔အစည္း
အမ်ားစု ပါ၀င္တဲ့ ဒီအေျပာင္းအလဲေတြဟာ ယခင္ အာဏာရွင္
အုပ္ခ်ဳပ္ သူေဟာင္းေတြ အာဏာ ဆက္ထိန္းထားဖို႔ ခက္ခဲ
လာေစပါတယ္။ အမာသမား အုပ္စုေတြအတြက္လဲ အာဏာ
သိမ္းဖို႔အတြက္ အက်ိဳးအ ဆက္ ၾကီးမားေစပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ေသာ
စနစ္ကူးေျပာင္းမႈေတြ မွာ အကူးအေျပာင္းကာလရဲ႕ အခ်ိန္တခုမွာ
 လူ႔အဖြဲ႔အစည္းရဲ႕ အလႊာေပါင္း စံုက အတူတကြ ပူးေပါင္းျပီေတာ့
လူထုအံုၾကြမႈေတြ လုပ္ေဆာင္လာႏိုင္ပါတယ္။ ကုန္သြယ္ေရး
သမဂၢေတြ၊ အေျခခံနင္းျပား လူထုလႈပ္ ရွားမႈေတြ၊ ဘာသာေရး
အစုအဖြဲ႔ေတြ၊ အသိပညာရွင္ အတတ္ပညာရွင္ေတြ၊ အႏုပညာ
ရွင္ေတြ၊ စာေရး စာခ်ီေတြ၊ လူ႔အခြင့္အေရး သမားေတြ၊
အသက္ေမြ၀မ္းေၾကာင္း အသင္းအဖြဲ႔ေတြ အားလံုးဟာ
ဒီမိုကေရစီစနစ္ ေျပာင္းလဲေရးအတြက္ အခ်င္းခ်င္း
ေထာက္ခံကူညီျပီး လူထုတရပ္လံုးအသြင္ ေပါင္းစည္း
လာပါတယ္။ ဒီလို ေပၚထြန္းလာတဲ့ တပ္ဦးက မည္ကာမတၱ
ေျဖေလွ်ာ့မႈနဲ႔ တစိတ္တပိုင္းေလာက္သာ ဒီမိုကေရစီ
ေျပာင္းလဲေရး လုပ္ေဆာင္မႈေတြကို ပိုျပီး က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔
လုပ္ဖို႔ အင္အားေကာင္းေကာင္းနဲ႔ ဖိအားေပးလာပါတယ္။
ဒီလိုမ်ိဳး အံ့ၾသဖြယ္ ေပါင္းစည္းမႈဟာ အရင္ အာဏာရွင္
အုပ္စုထဲက အေပ်ာ့သမားေတြကိုသာမက သူတို႔နဲ႔
မဟာမိတ္တပိုင္းျဖစ္တဲ့ (အတိုက္ အခံဘက္က) အလယ္
အလတ္၀ါဒီေတြကိုလဲ စိုးရိမ္ေၾကာက္လန္႔ေစပါတယ္။

သူ႔စာအုပ္ထဲမွာ ေရးထားတာေတြထဲကမွ တခ်ိဳ႕ေသာ
အပိုင္းေတြကို ေကာက္ႏုတ္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ စိတ္၀င္စား
သူမ်ားကေတာ့ မူရင္း စာအုပ္ကို ရွာျပီး အျပည့္အစံု
ဖတ္ႏိုင္ပါေၾကာင္း၊ ဒီမိုကရက္တိုက္ေဇးရွင္း ေလ့လာဖို႔
၀ါသနာပါသူ မိတ္ေဆြသူငယ္ခ်င္းမ်ားလဲ ရွာဖတ္ဖို႔
တိုက္တြန္းလိုပါေၾကာင္း…………………..မိတ္ေဆြအေပါင္း။

ဗမာႏိုင္ငံမွာ ဘာသာေရး လြတ္လပ္ခြင့္ ရွိသတဲ့လား

Written By ဥာဏ္မ်ိဳးေအာင္

ဘာသာေရး လြတ္လပ္ခြင့္လို႔ ေျပာလိုက္ရင္ အစိုးရဘက္က
ေရွ႕ေနလိုက္ေပးဖို႔ အသင့္အေနအထား ျပင္ထားတဲ့ ပညာ
တတ္ေတြက ရန္ကုန္ျမိဳ႕လယ္ေကာင္က ဗုဒၶဘာသာအထိမ္း
အမွတ္ ဆူးေလဘုရားရယ္၊ ဆူးေလဘုရားနဲ႔ မလွမ္းမကမ္းက
ခရစ္ယာန္ဘာသာ အထိမ္းအမွတ္ ဧမာေႏြလဘုရားေက်ာင္းရယ္၊
ဆူးေလဘုရားအနီးက အစၥလာမ္ဘာသာ အထိမ္းအမွတ္ျဖစ္တဲ့
ဗလီ၀တ္ေက်ာင္းရယ္ စတဲ့ မတူညီတဲ့ ဘာသာေရး အေဆာက္
အအံုေတြ နီးနီးကပ္ကပ္ တည္ရွိေနတာကို လက္ ညွိဳး ထိုးျပျပီး
ဗမာႏိုင္ငံမွာ ကိုယ္ႏွစ္သက္ရာ ဘာသာကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္
ကိုးကြယ္ႏိုင္ေၾကာင္း အားပါးတရ ရွင္းျပ တတ္ၾကတယ္။

ဒီပညာတတ္ေတြ ေဖာက္လိုက္တဲ့ ေလလမ္းေၾကာကို ေနာက္ပိုင္းမွာ
ဧည့္လမ္းညႊန္ေတြပါ အလြယ္တကူ လက္ခံျပီး ႏိုင္ငံျခားသားဧည့္
သည္ေတြကို ရွင္းျပတာေတြလဲ ၾကားရဖူးပါတယ္။ ဒီေတာ့ ဗမာႏိုင္ငံမွာ
ဘာသာေရး လြတ္လပ္ခြင့္ အမွန္တကယ္ ရွိရဲ႕လားဆိုတာကို
 ႏိုင္ငံေတာ္နဲ႔ ဘုရားေက်ာင္းေတာ္ၾကား စည္းပိုင္းျခားထားမႈ စံေတြကို
အသံုးျပဳ ျပီးေတာ့ ကြ်န္ေတာ္ ေဆြးေႏြးသြားပါမယ္။ ဒီလိုေဆြးေႏြးရာမွာ
အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံ ဥပေဒနဲ႔ တရား
လႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္ရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြကို အဓိကထားျပီးေတာ့
စံျပဳထားပါတယ္။

အေမရိကန္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံ ဥပေဒရဲ႕ ပထမျပင္ဆင္ခ်က္မွာ
လႊတ္ေတာ္က ဘာသာတရားတစ္ခုကို ႏိုင္ငံေတာ္ဘာသာ အျဖစ္
ထူေထာင္တဲ့ သို႔မဟုတ္ လြတ္လပ္စြာ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္မႈကို
တားျမစ္တဲ့ မည္သည့္ ဥပေဒကိုမွ မျပဳရဘူး၊ မျပဌာန္း ရဘူးလို႔
ေရးထားပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ဘာသာ မထူေထာင္ရဘူးဆိုတာ
အစိုးရက ဘာသာတရားတစ္ခုကို တျခားဘာသာ တရားတစ္ခု
ထက္ မ်က္ႏွာသာေပးတာ၊ ဘာသာတရားမဟုတ္တဲ့ ယံုၾကည္
သက္၀င္မႈ (ဥပမာ- ဘာသာမဲ့Atheism)တစ္ခု ထက္ ေထာက္
ခံတာ၊ ေထာက္ပံ့တာ မလုပ္ရဘူးလို႔ တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္က
အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆုိပါတယ္။ ဒီျပဌာန္းခ်က္ဟာ ဘုရားေက်ာင္းနဲ႔
ႏိုင္ငံေတာ္ၾကားမွာ နံရံျခားထားတာလို႔ (အစိုးလုပ္ငန္းေတြကို
ဘာသာေရးနဲ႔ မေရာတာကို ဆိုလိုတာ) ဆိုၾကပါတယ္။ သူတို႔ဆီမွာ
ခရစ္ယာန္ေတြ မ်ားလု႔ိ ဘုရားေက်ာင္းလို႔ သံုးထားေပမယ့္
ဗမာႏိုင္ငံမွာေတာ့ ဗုဒၶဘာသာက အမ်ားစု ျဖစ္ေတာ့ ဘုန္းၾကီး
ေက်ာင္းနဲ႔ အစိုးရၾကားမွာ နံရံျခားထားႏိုင္မႈ ရွိရမယ္လို႔ ေကာက္
ယူသင့္ပါတယ္။ လိုရင္းက ေတာ့ အစိုးရလုပ္ငန္းေတြကို
ဘယ္ဘာသာေရးနဲ႔မွ မဆက္ႏႊယ္၊ မေရာယွက္တဲ့ ေလာကီ
ေရးသက္သက္ အစိုးရ (Secular Government)မ်ိဳးကို ဆိုလိုတာပါ။

ဒီျပဌာန္းခ်က္အရပဲ အစိုးရက ဘုရားေက်ာင္းနဲ႔ ဆက္ႏႊယ္တဲ့
စာသင္ေက်ာင္းေတြကို ဘာသာေရးအေၾကာင္းအရာ မပါတဲ့
ေလာကီေရးသက္သက္ပဲ ပါတဲ့ သင္ရိုးညႊန္းတမ္းစာအုပ္
(Secular Textbooks)ေတြေလာက္ပဲ ေထာက္ပံ့လို႔ ရတယ္။
ဘုရားေက်ာင္းနဲ႔ ဆက္ႏႊယ္တဲ့ စာသင္ေက်ာင္းေတြမွာ
စာသင္ေပးေနတဲ့ ဆရာေတြရဲ႕ လခကို အစိုးရက မေပးရဘူးလို႕
တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္က တားျမစ္ထားတယ္။ ဘာသာေရးနဲ႔
ဆက္ႏႊယ္တဲ့ စာသင္ေက်ာင္းေတြ အသံုးျပဳဖို႔ ျပည္သူ႕ ဘ႑ာေငြ
ခြင့္ျပဳေပးရင္လဲ ေလာကီေရးသက္သက္ပဲ ပါတဲ့ သင္ရိုးညႊန္းတမ္း
စာအုပ္ေတြအတြက္ပဲ သံုးခြင့္ရွိတယ္။ ဆရာ ေတြကို လခေပးဖို႔
အတြက္ သံုးခြင့္မရွိဘူး။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ သင္ရိုးညႊန္းတမ္းစာအုပ္
တစ္အုပ္မွာ ပါတဲ့ အေၾကာင္းအရာ ေတြကို ၾကည့္ျပီးေတာ့
ဘာသာတရားတစ္ခုကို အားေပးေထာက္ခံေနသလားဆိုတာ
အလြယ္တကူ သိႏိုင္ေပမယ့္ ဆရာ တစ္ေယာက္က စာသင္
ခန္းထဲမွာ ဘာသာတရားတစ္ခုကို အားေပးေထာက္ခံ ေျပာဆို
ေနလားဆိုတာ အစိုးရက မသိႏိုင္လို႔ ပါပဲ။ တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္ရဲ႕
အထက္က ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေပၚမွာ အေျခခံျပီးေတာ့ ဗမာႏိုင္ငံကို ျပန္ၾကည့္ၾကည့္ပါ။

ဗမာႏိုင္ငံမွာေတာ့ ဗုဒၶဘာသာ ဘုန္းေတာ္ၾကီးေက်ာင္းေတြမွာ
ဘုန္းေတာ္ၾကီးေတြ ဦးေဆာင္ ဖြင့္လွစ္တဲ့ စာသင္ေက်ာင္းက
ဆရာ၊ ဆရာမေတြအတြက္ အစိုးရက လခ ေထာက္ပံ့ေပးတာေတြ
ရွိပါတယ္။ သင္ရိုးညႊန္းတမ္းေတြမွာလဲ အဓိက ပါ၀င္ တာက
ဗုဒၶစာေပက ယူထားတဲ့ ဇာတ္နိပါတ္ေတြ၊ ပံု၀တၳဳေတြ၊ ဆံုးမစာ
ေတြပါပဲ။ ျပည္သူ႕နီတိ သင္ရိုးညႊန္းတမ္း စာအုပ္ေတြ မွာဆိုရင္လဲ
ေက်ာင္းသားေတြကို ဒီမိုကရက္တစ္ ယဥ္ေက်းမႈ၊ ဒီမိုကေရစီ
သေဘာတရား၊ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရး စတာ ေတြကို သင္ေပး
ရမယ့္အစား ဗုဒၶစာေပက ယူထားတဲ့ က်င့္၀တ္ေတြ၊ နီတိေတြ၊
ဆံုးမစာေတြက စာအုပ္ အျပည့္ပါပဲ။ ေက်ာ င္းသားေတြကို
သင္ၾကားေပးတဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမေတြကလဲ ဗုဒၶဘာသာ၀င္
အမ်ားစုျဖစ္ျပီးေတာ့ ဆံုးမစကား ေျပာရင္လဲ ဗုဒၶ စာေပက
ၾကားနာ၊ ဖတ္မွတ္ထားတာေတြကို အေျခခံျပီးေတာ့ပဲ
ေျပာဆိုဆံုးမၾကပါတယ္။ ဒီလုိ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြဟာ
ဘာသာတရားတစ္ခုကို ႏိုင္ငံေတာ္ဘာသာအျဖစ္
မထူေထာင္ေရး ပုဒ္မရဲ႕ အႏွစ္သာရကို ခ်ိဳးေဖာက္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာေတာ့ အစိုးရစာသင္ေက်ာင္းေတြမွာ
ဘုရားစာရြတ္ဆိုတာကိုေတာင္ တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္က တားျမစ္
ထားပါတယ္။ အစိုးရစာသင္ေက်ာင္းေတြမွာ သမၼာက်မ္းစာ
ဖတ္တာကိုေတာင္ တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္က လက္မခံဘူး၊
ပယ္ခ်တယ္။ Alabamaျပည္နယ္က ဒီဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို မလိုက္နာဘဲ
 ေရွာင္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ ျငိမ္ျငိမ္သက္သက္ ဘုရားစာ ရြတ္တာ၊
တရားထိုင္တာ လုပ္ဖို႔ အစိုးရစာသင္ေက်ာင္းေတြက ေန႔စဥ္ တ
စ္မိနစ္ ခြင့္ျပဳႏိုင္တဲ့ ဥပေဒျပဳတယ္။ တရားလႊတ္ ေတာ္ခ်ဳပ္က
ဒီဥပေဒဟာ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒနဲ႔ မညီဘူး၊ ဘာသာေရးနဲ႔
ပတ္သက္လာရင္ အစိုးရက လံုး၀ ၾကားေနရ မယ္လို႔ ဆံုးျဖတ္
လိုက္တယ္။ ဒီ့ေနာက္ အစိုးရစာသင္ေက်ာင္းမွာ လုပ္တဲ့
 ေဘာလံုးျပိဳင္ပြဲေတြမွာေတာင္ ေက်ာင္းသားေတြ အုပ္စုဖြဲ႕
ဘုရားရွိခိုးတာကို တားျမစ္ထားပါတယ္။

ဗမာႏိုင္ငံမွာေတာ့ ေအာက္ေျခအဆင့္ မူလတန္းေလာက္ကတိုင္
တကၠသိုလ္၀င္တန္းေလာက္အထိ ေန႔စဥ္နဲ႔အမွ် မနက္တိုင္း
ဗုဒၶဘာသာ ဘုရားရွိခိုးစာေတြ ရြတ္ဆိုျပီးေတာ့ ေက်ာင္းသားေတြ
အားလံုး ရွိခိုးရပါတယ္။ ေက်ာင္းသားေတြကို အတန္းပိုင္ ဆရာ၊
ဆရာမေတြက အသင္းလိုက္ ခြဲျပီးေတာ့ ေန႔စဥ္ ဘုရားပန္းအိုး ေရလဲ တာ၊ ေက်ာင္းသားေတြဆီက ေငြစုျပီးေတာ့ ဘုရားပန္း ၀ယ္ကပ္ခိုင္း
တာေတြ လုပ္ခိုင္းပါတယ္။ ဗုဒၶဘာသာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဘာသာေရး
အထိမ္းအမွတ္ပြဲ ေတြျဖစ္တဲ့ ကထိန္သကၤန္း ကပ္တာ၊ ၀ါဆိုသကၤန္း
ကပ္တာေတြကိုလဲ တကၠသိုလ္အဆင့္ထိ ဆရာ၊ ဆရာမေတြက
ဦးစီး ဦးေဆာင္ျပဳ ေဆာ္ၾသျပီးေတာ့ ေငြေကာက္တာေတြ၊
လွဴဒါန္းတာေတြ ျပဳၾကပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ တကၠသိုလ္အတြင္းမွာ
ဗုဒၶ ဘာသာ ၀တ္ရြတ္အသင္းေတြ ဖြဲ႕ျပီးေတာ့ အလွည့္က်
၀တ္ရြတ္တာ၊ ၀တ္ရြတ္ျပိဳင္ပြဲ က်င္းပတာေတြလဲ ေတြ႕ရ
ပါတယ္။ ဒါေတြဟာ ဘာသာတရားတစ္ခုကို ႏိုင္ငံေတာ္
ဘာသာအျဖစ္ မထူေထာင္ေရးဆိုတဲ့ ပုဒ္မကို ခ်ိဳးေဖာက္ေန
တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဘာသာေရး လြတ္လပ္ခြင့္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အေမရိကန္ ျပည္
ေထာင္စုမွာ ေဆြးေႏြးျငင္းခံုခဲ့ရတဲ့ ဥပမာေလးတစ္ခုကို ၾကည့္ရ
ေအာင္ပါ။ ႏိုင္ငံေတာ္ သစၥာအဓိဌာန္ျပဳခ်က္ (Pledge of Allegiance)မွာ
အစက “ဘုရားသခင္ရဲ႕ ၾကည့္ရႈ႕ေစာင့္ မမႈ (Under God)” ဆိုတဲ့
စကားလံုး မပါပါဘူး။ ဒီစကားလံုးကို ၁၉၅၄ခုႏွစ္မွာ ကြန္ျမဴနစ္၀ါဒကို
ေၾကာက္လန္႕စိတ္ ျမင့္ တက္ေနခ်ိန္တုန္းက လႊတ္ေတာ္က
အပိုထပ္ထည့္လိုက္တဲ့ စာသားေတြပါ။ ၂၀၀၄ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့
ဒီျပဌာန္းခ်က္က ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံ ဥပေဒရဲ႕ ႏိုင္ငံေတာ္ဘာသာ
မထူေထာင္ေရး သတ္မွတ္ခ်က္ကို ခ်ိဳးေဖာက္ရာ ေရာက္ေနသလား
ဆိုတာကို တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္က ၾကားနာရပါတယ္။

စာသင္ေက်ာင္းက ေက်ာင္းသားေတြကို ႏိုင္ငံေတာ္သစၥာ
အဓိဌာန္ျပဳခ်က္ ဆိုခိုင္းတာဟာ သူ႕ သမီးရဲ႕ ဘာသာေရး
လြတ္လပ္ခြင့္ကို ခ်ိဳးေဖာက္တာျဖစ္ေၾကာင္း ဘာသာမဲ့
၀ါဒီတစ္ေယာက္က ဆြဲခ်က္တင္ျပီး စာသင္ေက်ာင္းကို
တရားစြဲဆိုလာလို႔ပါ။ ဒီမွာတင္ အေခ်အတင္ ေဆြးေႏြးျငင္းခံု
တာေတြ ရွိလာပါတယ္။

ဘာသာမဲ့၀ါဒီကေတာ့ ျပည္သူ လူထုဆီက ေကာက္ခံထားတဲ့
အခြန္ေငြေတြကို လစာအျဖစ္ ယူထားတဲ့ ဆရာ ဆရာမ ေတြက
မနက္တိုင္း ေက်ာင္းသားေတြကို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုဟာ
ဘုရားသခင္ရဲ႕ ၾကည့္ရႈ႕ေစာင့္မမႈခံရတဲ့ တစ္ခု တည္းေသာ
ႏိုင္ငံျဖစ္ေၾကာင္း “One Nation Under God”ကို ဦးစီးဦးေဆာင္ျပဳ
အဆိုခိုင္းေၾကာင္း၊ ဘုရားသခင္ ရွိတယ္ ဆိုတဲ့ လူမ်ားစုရဲ႕
ယံုၾကည္ခ်က္ကို လက္မခံသူေတြရဲ႕ ဘာသာေရးလြတ္လပ္ခြင့္ကို
 ခ်ိဳးေဖာက္ရာ ေရာက္ေၾကာင္း၊ အစိုးရကိုယ္စားလွယ္ေတြ
(ဆရာဆရာမေတြ) က ကေလးငယ္ေတြကို ဒီတယူသန္၀ါဒကို
ထပ္ခါထပ္ခါ ေန႔စဥ္နဲ႔အမွ် ဆိုခိုင္းတာဟာ အစိုးရရဲ႕ ဘာသာ
ေရးၾကားေနမႈ၀ါဒကို ခ်ိဳးေဖာက္ရာေရာက္ေၾကာင္း ေျပာဆိုပါတယ္။
တရားအစြဲခံရတဲ့ စာသင္ေက်ာင္းရဲ႕ကိုယ္စား ေလွ်ာက္ထား
ေပးသူကေတာ့ ဒီလိုအဆိုခိုင္းတာက ဘာသာေရးလြတ္လပ္ခြင့္ကို
ခ်ိဳးေဖာက္တာ မဟုတ္ေၾကာင္း၊ စည္းလံုးညီညႊတ္မႈနဲ႔ မ်ိဳးခ်စ္စိတ္
ဓါတ္ကို ျမွင့္တင္ေပးဖို႔သာ ျဖစ္ေၾကာင္း ေခ်ပပါတယ္။

အလားတူ ေနာက္ထပ္ ဥပမာတစ္ခုကေတာ့ သမၼာက်မ္းစာပါ
ဖန္ဆင္းရွင္၀ါဒကို ဆင့္ကဲျဖစ္စဥ္သီအိုရီနဲ႕အတူ အစိုးရ
စာသင္ေက်ာင္းရဲ႕ သိပၸံသင္ရိုးေတြမွာ ထည့္သင္မယ့္ Louisiana
ျပည္နယ္ရဲ႕ ဥပေဒကို တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္က ပယ္ခ် ဘူးပါတယ္။
တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္က ဖန္ဆင္းရွင္၀ါဒဟာ ဘာသာေရး
အယူအဆျဖစ္ေၾကာင္း၊ သိပၸံသေဘာတရား မဟုတ္ေၾကာင္း၊
ဒါကို ေက်ာင္းသင္ရိုးေတြထဲမွာ ထည့္သင္တာဟာ ႏိုင္ငံေတာ္
ဘာသာ မထူေထာင္ေရး ပုဒ္မကို ခ်ိဳးေဖာက္ရာ ေရာက္ေၾကာင္း
ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်လိုက္ပါတယ္။ အထက္က ဥပမာေတြဟာ
အစိုးရရဲ႕ လုပ္ငန္းေဆာင္တာ ေတြကို ဘာသာေရးတစ္ခုခုနဲ႔
ေရာယွက္မသြားဖို႔၊ အစိုးရက ဘာသာတရားတစ္ခုကို
ႏိုင္ငံေတာ္ဘာသာ ျပဌာန္းလိုက္ရင္ ႏိုင္ငံေတာ္ ဘာသာဆိုတဲ့
အရွိန္အ၀ါနဲ႔ တျခားဘာသာေတြကို ဖိႏွိပ္တာ၊ အထူးအခြင့္အေရး
ရယူတာ၊ ဘာသာေရးကို အေျခခံျပီးေတာ့ အစိုးရက ႏိုင္ငံသား
ခ်င္းခ်င္းကို ခြဲျခားဆက္ဆံတာမ်ိဳးေတြ မျဖစ္ရေလေအာင္
တားျမစ္ထားတာပါ။ ဒါ့အျပင္ လြတ္လပ္စြာ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္မႈဟာ
လြတ္လပ္စြာ ေဖာ္ထုတ္ေျပာဆိုခြင့္ဆိုတဲ့ အခြင့္အေရးနဲ႔လဲ
ဆက္စပ္ေန ပါတယ္။

ဗမာႏိုင္ငံမွာေတာ့ အစိုးရက ဗုဒၶဘာသာဘက္က သံဃာေတြကို
အစိုးရဘြဲ႕တံဆိပ္ေတြ ဆပ္ကပ္လွဴဒါန္းတာေတြ လုပ္တယ္။
သာသနာေရး ၀န္ၾကီးဌာန ဖြဲ႕ထားျပီးေတာ့ ျပည္သူလူထုဆီက
ေကာက္ခံရရွိတဲ့ အခြန္ေငြေတြနဲ႔ ဗုဒၶဘာသာစာအုပ္ စာေပေတြကို
ရိုက္ႏွိပ္ျဖန္႕ေ၀တယ္။ အခြန္ေငြေတြ သံုးျပီးေတာ့ပဲ ဗုဒၶဘာသာ
သံဃာေတာ္ေတြကို ၀တၳဳေငြနဲ႕ ပစၥည္းေတြ လွဴဒါန္း ဆပ္ကပ္တယ္။
ေက်ာင္းေဆာက္၊ ဘုရားတည္ လုပ္တယ္။ အစိုးရစာျပန္ စာေမးပြဲေတြ
လုပ္ေပးတယ္။ အခြန္ေငြ ေတြ သံုးထားတဲ့ အစိုးရသတင္းစာေတြမွာ
ဒီလိုမ်ိဳး လွဴဒါန္းတာေတြ၊ ဗုဒၶဘာသာ အထိမ္းအမွတ္ေန႔ေတြရဲ႕ အေၾကာင္းကို ေရးသားေဖာ္ျပတယ္။ ျပည္သူ႕အခြန္ေငြ သံုးထားတဲ့
အစိုးရရဲ႕ ရုပ္ျမင္သံၾကားထုတ္လႊင့္ခ်က္ေတြမွာလဲ ဗုဒၶဘာသာ
တရားေတာ္ေတြကို ထုတ္လႊင့္ေပးတယ္။ အစိုးရရဲ႕ အသိ
အမွတ္ျပဳမႈ ရထားတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္အဆင့္ သံဃာအဖြဲ႕အစည္းေတြ
ကလဲ ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာ အယူအဆနဲ႔ ဆန္႔က်င္ျပီးေတာ့
ကိုယ္ယံုၾကည္ရာကို ေရးသားတာ၊ ေဟာေျပာတာေတြ
လုပ္တဲ့ သံဃာေတာ္ေတြကို ေခၚယူစစ္ျမန္းတာ၊ အက်ဥ္းခ်
ေစတာေတြလဲ ရွိပါတယ္။

ဒီေတာ့ ဗမာႏိုင္ငံမွာ ဘာသာေရး လြတ္လပ္ခြင့္ ရွိပါတယ္လို႔
ေလွ်ာက္လွဲေနတဲ့ ပညာတတ္ေတြဟာ မတူညီတဲ့ ဘာသာေရ း
အေဆာက္အအံုေတြ နီးနီးကပ္ကပ္ ယွဥ္တြဲတည္ရွိတာကို
အေျခခံေျပာဆိုေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့ ႏိုင္ငံတ
ကာမွာ ဗမာႏိုင္ငံ သိကၡာမက်ေရးဆိုတဲ့ အမ်ိဳးသားေရးစိတ္နဲ႔
အရွိတရားကို ဖံုးကြယ္ထားခ်င္သူေတြ၊ အနာကို မကုပဲ
အနာကို အသာဖံုးျပီးေတာ့ အျပင္ပန္း လွဟန္ခ်ယ္ေနခ်င္သူေတြ
ျဖစ္ပါတယ္။ အထက္က စံႏႈန္းေတြနဲ႔ တိုင္းတာမယ္ ဆိုရင္ေတာ့
ဗမာႏိုင္ငံမွာ ဘာသာေရး လြတ္လပ္ခြင့္ မရွိဘူးလို႔ ဆိုရမွာပါ။
ဘာသာ သက္၀င္ကိုးကြယ္မႈ မတူညီတဲ့ ႏိုင္ငံသားေတြကို
အစိုးရက ခြဲျခားဆက္ဆံတဲ့ တျခားအေၾကာင္းေတြလဲ
ရွိပါေသးတယ္။ ရွည္မွာစိုးတဲ့အတြက္ အလ်ဥ္းသင့္တဲ့အခါမွပဲ
ေရးပါေတာ့မယ္။ ဒီမိုကရက္တစ္ဆန္တဲ့ ေခတ္မီႏိုင္ငံတစ္ခုကို
ထူေထာင္ခ်င္ရင္ေတာ့ ဘာသာေရး၊ လူမ်ိဳးေရး၊ ေဒသနဲ႔ မ်ိဳးႏြယ္
စုေတြကို သစၥာခံျပီးေတာ့ ႏိုင္ငံတည္ေဆာက္ေရး လုပ္လို႔
မရပါဘူး။ ဘာသာေရး၊ လူမ်ိဳးေရး၊ ေဒသနဲ႔ မ်ိဳးႏြယ္စု အေပၚ
သစၥာခံမႈကို အေျခမခံဘဲ ဗမာႏိုင္ငံေတာ္ ဗမာႏိုင္ငံသားဆိုတဲ့
National Identity အေပၚမွာ အေျခခံ တည္ေဆာက္မွ
ရပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီအတြက္လဲ ႏိုင္ငံေတာ္နဲ႔ ဘာသာေရးၾကား
စီးပိုင္းျခားထားမႈဟာ အဓိကထား လိုက္နာရမယ့္ မူတစ္ခု ျဖစ္ပါေၾကာင္း။


Ref; 1.The American Democracy By Thomas E.Patterson
2.The Origins of Political Order By Francis Fukuyama

စစ္ဗ်ဴရိုကေရစီ

Written By ဥာဏ္မ်ိဳးေအာင္

စစ္ဘက္က အရာရွိေတြကို အရပ္ဘက္က က်န္းမာေရး၀န္ၾကီး
ဌာနဆီ ေျပာင္းခန္႔မယ့္ အစိုးရရဲ႕ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို သေဘာ
မတူေၾကာင္း ေဆးေလာကသားေတြက ဖဲၾကိဳးနက္၀တ္ျပီး
ျပီးခဲ့တဲ့အပတ္က ဆႏၵေဖာ္ထုတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ စစ္ဘက္
ကလူေတြကို အရပ္ဘက္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးထဲ ထည့္တဲ့အစဥ္အလာ
ဘယ္လို ျဖစ္ေပၚလာသလဲနဲ႔ စစ္ဘက္က လူေတြကို အရပ္ဘက္
အုပ္ခ်ဳပ္ေရးထဲ ဘာေၾကာင့္ တာ၀န္ေပးရတာလဲဆိုတဲ့
အခ်က္ေတြကို ကြ်န္ေတာ္ ေဆြးေႏြးသြားပါမယ္။

စစ္ဘက္က လူေတြကို အရပ္ဘက္ ေျပာင္းေပးတဲ့ အစဥ္အလာက
၁၉၆၂ ေနာက္ပိုင္း စစ္အစုိးရ အာဏာသိမ္းျပီးတဲ့ ေနာက္မွ
ျဖစ္ေပၚလာတာပါ။ လြတ္လပ္ျပီးကာစ ပါလီမန္ဒီမိုကေရစီေခတ္
မွာေတာ့ အဂၤလိပ္အစိုးရဆီက အေမြဆက္ခံခဲ့ တဲ့ ဗ်ဴရိုကေရစီ
စနစ္ကို အနည္းငယ္ ျပဳျပင္ျပီးေတာ့ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ပါတယ္။ ကိုလိုနီအစိုးရဲ႕
အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရား ဆိုေပမယ့္ အုပ္ခ်ဳပ္ပံုအဆင့္ဆင့္ဟာ ရိုးရွင္း
က်စ္လစ္ျပီး အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဆိုင္ရာ ပညာရပ္ေတြ သင္ၾကားထားတဲ့
အုပ္ခ်ဳပ္ေရးသမား (ဗ်ဴရိုကရက္)ေတြနဲ႔ လည္ပတ္ေနတဲ့ ထက္ျမက္
ထိေရာက္တဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ ျဖစ္ပါတယ္။ Indian Civil Service
(ICS) သို႔ Burma Civil Service(BCS)လို႔ေခၚတဲ့ ပဋိညာဥ္ခံ၀န္ထမ္း
ေတြဟာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားကို အဓိက ေမာင္းႏွင္ေပးတဲ့ ယာဥ္ေမာင္း
ေတြ တစ္နည္းအားျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးသမား(ဗ်ဴရိုကရက္)ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

အဂၤလိပ္ေခတ္ကေတာ့ ICSရာထူးအတြက္ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ၀င္ခြင့္
အမွတ္ ျပည့္မွီတဲ့ တကၠသိုလ္၀ိဇၨာသိပၸံဘြဲ႕ရေတြ ၀င္ခြင့္စာေမးပြဲ
၀င္ေျဖလို႔ ရပါတယ္။ ၀င္ခြင့္စာေမးပြဲမွာ ျမန္မာစာ၊ အဂၤလိပ္စာ၊ အေထြ
ေထြဗဟုသုတနဲ႔ အဂၤလိပ္ရာဇ၀င္၊ အိႏၵိ ယရာဇ၀င္၊ ဥေရာပရာဇ၀င္ ၊ ႏိုင္ငံေရးသီအိုရီနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပညာရပ္ေတြနဲ႔ ဆုိင္တဲ့ ေမးခြန္း
ေတြကို ေရးေျဖလဲ ေျဖရပါတယ္။ ႏွဳတ္ေျဖလဲ အစစ္ခံရပါတယ္။
၀င္ခြင့္ေအာင္တဲ့ သူေတြက ေအာက္စဖို႔ဒ္နဲ႔ ကမ္းဘရစ္တကၠသိုလ္
ေတြက ေကာလိပ္ တစ္ခုေအာက္မွာ ရာဇ၀င္ပညာ၊ ဥပေဒပညာ၊
ျမင္းစီးအတတ္စတာေတြကို သင္ယူရပါတယ္။ ဗမာႏိုင္ငံကို ျပန္
ေရာက္တဲ့အ ခါ သူတို႔ေတြဟာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ရဲ႕ ျမိဳ႕နယ္အဆင့္မွာ
အလုပ္သင္အျဖစ္ အရင္ရွိျပီးသား အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအရာရွိေတြနဲ႔ အတူ
တြဲလုပ္ရင္း သင္ယူရပါတယ္။ ဒီနည္းနဲ႕ပဲ ေအာက္ေျခကေန
အထက္ကို လုပ္သက္အလိုက္ ရာထူးတိုးသြားတာပါ။

အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားကိုလဲ ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ေဒသႏၱရအုပ္ခ်ဳပ္
ေရးကို ၾကပ္ၾကပ္မတ္မတ္ ေဆာင္ရြက္ထားတာ ေတြ႕ႏိုင္ပါ
တယ္။ ေအာက္ေျခအဆင့္ ရြာလူၾကီးကေန ျမိဳ႕ပိုင္၊ အေရးပိုင္၊
ခရိုင္၀န္ဆိုျပီးေတာ့ အဆင့္ဆင့္ ရွိပါတယ္။ ခရိုင္၀န္က ေဒသႏၱ
ရအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွာ အဆင့္ျမင့္ဆံုးအရာရွိ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမိဳ႕ပိုင္
အဆင့္ကေန ခရိုင္၀န္အထိ တာ၀န္ေဆာင္ရြက္ေနသူေတြဟာ
မိုးက်ေရႊကိုယ္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးသမားေတြ မဟုတ္ပါဘူး။ အထက္က
ဆိုတဲ့အတိုင္း အေထြေထြ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအတတ္ ပညာရပ္ေတြ
သင္ၾကားထားျပီး လုပ္သက္ရင့္တဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးသမားေတြက
တာ၀န္ယူထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။

၀န္ၾကီးဌာနေတြမွာဆိုရင္လဲ အဓိက အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို တာ၀န္ယူ
ေဆာင္ရြက္ရတာက အတြင္း၀န္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရး
သမားေတြက ေရြးေကာက္ပြဲႏိုင္လို႔ ပါလီမန္အမတ္ေတြ ျဖစ္
လာမယ္။ ပါလီမန္မွာ အင္အားအၾကီးဆံုး ပါတီက အစိုးရဖြဲ႕တဲ့
အခါ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြက ၀န္ၾကီးေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရး
သမားျဖစ္တဲ့ ၀န္ၾကီးေတြက မူ၀ါဒပိုင္းဆုိင္ရာေလာက္ပဲ
တာ၀န္ယူ ညႊန္ၾကားရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ က်န္တဲ့အေသးစိတ္
အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္ေတြကိုေတာ့ ၀န္ၾကီးဌာနတစ္ခု
ခ်င္းေအာက္က အတြင္း၀န္ေတြကပဲ တာ၀န္ယူေဆာင္ရြက္
ရပါတယ္။ ရာထူးခန္႔ထားေရးမွာ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြက ကိုယ့္လူကို
ခန္႔တာမ်ိဳး လုပ္မွာစိုးလို႔ ၁၉၄၇အေျခခံဥပေဒအရ Union Public
Service Commissionကို တာ၀န္ေပးထားပါတယ္။

အထက္က အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္မွာ အဓိကအက်ဆံုး ေနရာေတြကေတာ့
 ေဒသႏၱရအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွာဆို ခရိုင္၀န္ေနရာ ျဖစ္ျပီး ၀န္ၾကီးဌာနေတြမွာ
ဆိုရင္ အတြင္း၀န္ ေနရာျဖစ္တာကို ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ အာဏာသိမ္း
စစ္အစိုးရလက္ထက္မွာေတာ့ စ နစ္သစ္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဆိုျပီးေတာ့
အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရား အေျပာင္းအလဲ လုပ္တဲ့အခါမွာ ခရိုင္၀န္ေနရာကို
ဖ်က္ပစ္လိုက္ပါ တယ္။ အဲဒီအစား တိုင္းအဆင့္၊ ခရိုင္အဆင့္၊ ျမိဳ႕နယ္
အဆင့္လိုက္ ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ လံုျခံဳေရးနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္မွဳေကာ္မတီဆိုျပီး
ေတာ့ အသစ္ဖြဲ႕လိုက္ပါတယ္။ တိုင္းလံုျခံဳေရးနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္မွဳေကာ္မတီမွာ
စစ္တိုင္းမွဴးေတြကို ဥကၠဌ ခန္႔ပါတယ္။ ခရိုင္အ ဆင့္လံုျခံဳေရးနဲ႔
အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေကာ္မတီေတြမွာ နယ္ေျမတပ္ရင္းရဲ႕ တပ္ရင္းမွဴးကို
ဥကၠဌ ခန္႔ပါတယ္။ ျမိဳ႕နယ္လံုျခံဳေရးနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္မွဳ ေကာ္မတီမွာေတာ့
ဗိုလ္ၾကီးအဆင့္ရွိသူကို ဥကၠဌ ခန္႔ပါတယ္။

၀န္ၾကီးဌာနေတြမွာလဲ အတြင္း၀န္ရာထူးကို ဖ်က္သိမ္းလိုက္ပါတယ္။
အတြင္း၀န္ေနရာကို ဒု-၀န္ၾကီးေနရာအျဖစ္ အမည္ ေျပာင္းလိုက္ပါတယ္။
အဲဒီ ဒု-၀န္ၾကီးေနရာေတြကို တပ္မေတာ္က စစ္တိုင္းမွဴးတာ၀န္ ထမ္း
ေဆာင္ျပီးသူေတြကို ခန္႔အပ္ ပါတယ္။ ဒါကို ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ အရပ္ဘက္
အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအတတ္ပညာ နားမလည္သူ၊ အေတြ႕အၾကံဳမရွိသူေတြက
အရပ္ ဘက္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးရဲ႕ ထိပ္ဆံုးေနရာေတြမွာ ယူထားတာကို
ေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္။ စစ္အာဏာရွင္ ဗိုလ္သန္းေရႊ အုပ္ခ်ဳပ္ေတာ့လဲ
အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဆိုင္ရာ အေျပာင္းအလဲ သိပ္မထူးျခားပါဘူး။ ဒီအတိုင္း
နီးပါး အုပ္ခ်ဳပ္သြားတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ စဥ္းစားသင့္တာက စစ္သားေတြကို အရပ္ဘက္ထဲ
ဘာေၾကာင့္ ထည့္ခ်င္ရတာလဲ ဆုိတာပါ။ တိုတိုေျပာရရင္ေတာ့
အာဏာရွင္ တည္ျမဲေရးအတြက္ပါ။ အာဏာရွင္တစ္ေယာက္
ေလာက္ကပဲ ဒါမွမဟုတ္ မိသားစုတစ္ခုေလာက္ကပဲ အက်ိဳး
အျမတ္ေတြ စံစားေနရရင္ အာဏာရွင္ကို ေထာက္ကန္ေပး
ထားတဲ့ စစ္တပ္ထဲမွာ မေက်နပ္မွဳေတြ ေပၚေပါက္လာ ႏိုင္ပါတယ္။
ေနာက္တစ္ခုက စစ္အရာရွိတစ္စုကပဲ တပ္ရဲ႕ထိပ္ဆံုးေနရာေတြမွာ
ထာ၀ရနီးပါး ေနရာယူထားရင္ ေနာက္ တက္လာမယ့္ မ်ိဳးဆက္သစ္
စစ္သားေတြအတြက္ ရာထူးတိုးတက္ဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မဲ့လာႏိုင္ပါတယ္။
အဲဒီအခါလဲ မေက် နပ္မွဳေတြ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုျဖစ္ေပၚ
လာႏိုင္တဲ့ ျပႆနာေတြကို တစ္ခ်က္ခုတ္ သံုးခ်က္ျပတ္ ေျဖရွင္း
ေပးႏိုင္ဖို႔ တပ္သားေတြကို အရပ္ဘက္ ပို႔ေပးရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေတာ့ စစ္တိုင္းမွဴးတာ၀န္ယူထားသူေတြက တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ျပီးရင္
၀န္ၾကီး၊ ဒု-၀န္ၾကီးေတြ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ ေတြက တိုင္းေဒသၾကီး
သို႔မဟုတ္ ျပည္နယ္၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ေတြ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ လစ္လပ္သြားတဲ့
သူတို႔ေတြရဲ႕ ရာထူးေနရာ ေတြကို ေနာက္မ်ိဳးဆက္ တပ္သားထဲက
ရာထူးရယူႏိုင္ခြင့္ ရွိသြားမယ္။ ဒီေတာ့ အာဏာရွင္စနစ္ရဲ႕ စနစ္တက်
အက်ိဳးအျမတ္ခြဲေ၀ေပးမွဳေၾကာင့္ စစ္တပ္တြင္းမွာလဲ အာဏာရွင္ကို
ပုန္ကန္ခ်င္သူ နည္းသြားပါတယ္။ အာဏာရွင္တည္ျမဲေရးက သူတုိ႔ရဲ႕
အက်ိဳးအျမတ္ေတြနဲ႔ တိုက္ရိုက္ခ်ိတ္ဆက္ေနေတာ့ အာဏာရွင္ကိုပဲ
ဆက္လက္ကာကြယ္ေပးထားမွာပါ။ လိုရင္းေျပာ ရရင္ေတာ့ အာဏာ
ရွင္စနစ္ မျပိဳသေရြ႕ စစ္ဗ်ဴရိုကေရစီကို မျဖိဳႏိုင္သလို စစ္ဗ်ဴရိုကေရစီကို
မျဖိဳသေရြ႕ အာဏာရွင္စနစ္ သက္ဆိုးရွည္ေနဦးမွာ ျဖစ္ပါေၾကာင္း၊
ဖဲၾကိဳးနက္ေတြကေတာ့ စစ္ဗ်ဴရိုကေရစီရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုကို
ပထမဆံုး စတင္ စိန္ေခၚလိုက္ျပီျဖစ္ပါေၾကာင္း။ ။


References
၁။ Strong Soldiers and Failed Revolution By Yoshihiro Nakanishi
၂။ ကြ်န္ေတာ္ အိုင္စီအက္စ္ (ဦးခ်မ္းသာ)

ရွစ္ေလးလံုး အမွတ္တရ သမိုင္းသံုးသပ္ခ်က္

Written By ဥာဏ္မ်ိဳးေအာင္

အေတြးအေခၚေတြက အေကာင္အထည္ မရွိတဲ့ ျဒပ္မဲ့ေတြသာ
ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျဒပ္မဲ့သေဘာေဆာင္တဲ့ ဒီအေတြးအေခၚ
ေတြကပဲ လူသားသမိုင္းၾကီး တစ္ရပ္လံုးရဲ႕ အေျပာင္းအလဲေတြကို
ေမာင္းႏွင္ေပးေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ သမိုင္းဆုိတာ ဘာလဲလို႔
ေမးရင္ သာမန္အားျဖင့္ အတိတ္ကာလက ျဖစ္ရပ္ေတြလို႔ ေျဖၾက
ပါလိမ့္မယ္။ ဒီလိုဆိုရင္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ေတြ ေန႔ စဥ္ သြားလာလွဳပ္
ရွားေနတာလဲ ျဖစ္ရပ္ေတြပဲ၊ ဒါေတြက် ဘာလို႔ သမိုင္းမျဖစ္လဲလို႔
ေမးစရာရွိပါတယ္။ ဒီေတာ့ ျဖစ္ရပ္တစ္ခုဟာ သမိုင္း၀င္တယ္၊
မ၀င္ဘူးဆုိတာ ဘယ္လိုစံနဲ႔ တိုင္းမလဲလို႔ စဥ္းစားရပါေတာ့မယ္။

ကြ်န္ေတာ္ လက္ခံတဲ့ အဓိကစံ ႏွဳန္းကေတာ့ ျဖစ္ရပ္တစ္ခု ျဖစ္ပြား
ရျခင္းရဲ႕ အေၾကာင္းတရား၊ ျဖစ္ရပ္ကို ေစ့ေဆာ္ေနတဲ့ အေတြးအ
ေခၚေပၚမွာ မူတည္ျပီး ေတာ့ပဲ ျဖစ္ရပ္တစ္ခုကို သမုိင္းအျဖစ္ မွတ္
တမ္းတင္သင့္၊ မတင္သင့္ အကဲျဖတ္ခ်င္ပါတယ္။ သမိုင္းကေန
သင္ခန္းစာ ယူတယ္ဆိုတာလဲ ဒီသေဘာပါပဲ။ ျဖစ္ရပ္ေတြ သက္သက္ကို
ေတ္ရွဳမွတ္သားတာကို မဆိုလိုပါဘူး။ ျဖစ္ရပ္ေတြရဲ႕ အေၾကာင္းတရားနဲ႔
သမိုင္းေနာက္ခံ အေတြး အေခၚကို ေလ့လာတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
ဗမာႏိုင္ငံရဲ႕ အၾကီးမားဆံုး သမိုင္းျဖစ္ရပ္ေတြထဲက သမိုင္းျဖစ္ရပ္ၾကီး
တစ္ခုကေတာ့ ရွစ္ဆယ့္ရွစ္ အေရးေတာ္ပံု သမိုင္းပါ။ ဒီသမိုင္းျဖစ္ရပ္ရဲ႕
ေနာက္ခံ အေတြးအေခၚကို ေၾကာက္ရြံ႕တဲ့ စစ္အာဏာရွင္ေတြကေတာ့
ဒီျဖစ္ရပ္ကို “လူထုအံုၾကြမွဳ”ဆိုတဲ့ တံဆိပ္တပ္ျပီး သမိုင္းျဖစ္ရပ္ကေန
သာမန္ျဖစ္ရပ္တစ္ခုအဆင့္ကို ေလ်ာ့ခ်ဖို႔ ၾကိဳးစားခဲ့ၾက ပါတယ္။

ရွစ္ဆယ့္ရွစ္ အေရးေတာ္ပံုဟာ စစ္အာဏာရွင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေန၀င္း
အစိုးရကို ဆန္႔က်င္ျပီး ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို ထူေထာင္ဖု႔ိ ၾကိဳးပမ္းခဲ့တဲ့
သမိုင္းျဖစ္ရပ္ၾကီးတစ္ခုပါ။ ဒီအေရးေတာ္ပံုမတိုင္မီ ဘုရင္စနစ္၊
စစ္အာဏာရွင္စနစ္၊ ကြန္ျမဴနစ္အာဏာရွင္စနစ္ေတြကို
ေတာ္လွန္ျပီး ဒီမိုကေရစီစနစ္ ေျပာင္းလဲေရး ၾကိဳးပမ္းတဲ့
ေတာ္လွန္ေရးေတြ လက္တင္အေမရိက၊ အေရွ႕ဥေရာပနဲ႔
အေရွ႕အာရွဘက္က ႏိုင္ငံတစ္ခ်ိဳ႕မွာ ေပၚေပါက္ေနပါျပီ။
ဒီျဖစ္ရပ္ေတြကို ေမာင္းႏွင္ေပးေနတာက လူတစ္ဦးတစ္ေယာက္
ကပဲ ဘုရားသခင္ေပး အာဏာ(Divine Right)အရ လူထုတစ္ရပ္
လံုးကို အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရွိတယ္ဆိုတာမ်ိဳး၊ လူတစ္စုကပဲ ႏိုင္ငံေတာ္ကို
စိတ္ၾကိဳက္ၾကီးစိုးႏိုင္တယ္ ဆုိတာမ်ိဳး၊ ပါတီတစ္ခုကပဲ လူထုရဲ႕
ကိစၥအ၀၀ကို ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ခ်မွတ္ေပးျပီး စီမံခိုင္းေစႏိုင္တယ္
ဆိုတာမ်ိဳး အယူအဆေတြကို ဆန္႔က်င္ျပီး ေပၚထြက္လာတဲ့
အေတြးအေခၚ ေတာ္လွန္ေရးေတြပါ။

ဒီေတာ္လွန္ေရးေတြနဲ႔အတူ ဒြန္တြဲပါလာတဲ့ အေတြးအေခၚ
ကေတာ့ လူသားတစ္ေယာက္ဟာ သူ႕ဘ၀အတြက္ သူသာ
လွ်င္ ေရြးခ်ယ္မွဳေတြ၊ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြ ခ်ပိုင္ခြင့္ရွိတယ္ဆိုတဲ့
ပုဂၢလလြတ္လပ္မွဳ (Individual Freedom)ဆိုတဲ့ အယူအဆမ်ိဳး၊
ပံုမွန္ေရြးေကာက္ပြဲေတြကေန လူထုက ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္
လိုက္တဲ့ အစိုးရကသာ တရား၀င္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္အာဏာ (Legitimacy)
ရွိတယ္ဆိုတဲ့ အယူအဆမ်ိဳးေတြ ပါပဲ။ ဗမာႏိုင္ငံရဲ႕ လူထုတစ္ရပ္လံုး
ကလဲ စစ္အာဏာရွင္အစိုးရရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္မွဳအာဏာဟာ တရားမ
၀င္ေၾကာင္း ရွစ္ဆယ့္ရွစ္ အေရးေတာ္ပံုမွာ စိန္ေခၚလိုက္ပါတယ္။

ဒီလို တရားမ၀င္မွဳကို စိန္ေခၚရာမွာ ပံုစံႏွစ္မ်ိဳးေပၚထြက္လာပါတယ္။
တစ္ခုကေတာ့ ဦးေအာင္ၾကီး၊ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ နဲ႔ ဦးတင္ဦး
တို႔ပါတဲ့ အဖြဲ႕ရဲ႕ ၾကားျဖတ္အစိုးရ ေတာင္းဆိုေရးမူပါ။ ေနာက္တစ္
ခုကေတာ့ ပါလီမန္ေခတ္ ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း ဦးႏုပါတဲ့ အဖြဲ႕ရဲ႕
စင္ျပိဳင္အစိုးရမူပါ။ စကားလံုးအားျဖင့္ ကြဲျပားေနေပမယ့္ အႏွစ္
သာရကေတာ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာကို တရားမ၀င္အစိုးရဆီကေန
လႊဲေျပာင္းယူဖို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ “ေအာင္၊ စု၊ တင္”အဖြဲ႕က
ဦးႏုရဲ႕ စင္ျပိဳင္အစိုးရ ဖြဲ႕ျပီး တိုက္မယ့္မူကို ျငင္းဆိုျပီး ၾကားျဖတ္
အစိုးရဖြဲ႕ေပးဖို႔ပဲ ေဒါက္တာေမာင္ေမာင္အစိုးရဆီက ဆက္လက္
ေတာင္းဆိုခဲ့ပါတယ္။ သမၼတ ေဒါက္တာေမာင္ေမာင္က ၾကားျဖတ္
အစိုးရ ဖြဲ႕ေပးဖို႔ သေဘာမတူပဲ သံုးလအတြင္း ပါတီစံု
ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပ ေပးမယ္ဆိုတာကိုပဲ ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ သမိုင္းကို ျပန္သံုးသပ္ ၾကည့္ခ်င္ပါတယ္။ အစိုးရတစ္
ရပ္ရဲ႕ တရားမ၀င္မွဳကို ဆန္႔က်င္တာနဲ႔ မူ၀ါဒတစ္ခုကို ဆန္႔က်င္
တာကို ပိုင္းျခားစဥ္းစားခ်င္ပါတယ္။ လူထုကို ကိုယ္စားျပဳမွဳ
တာ၀န္ခံမွဳရွိတဲ့ လႊတ္ေတာ္ေတြ ရွိတဲ့ ဒီမိုကေရစီ စနစ္မွာေတာ့
အစိုးရရဲ႕ မူ၀ါဒတစ္ခု၊ ဥပေဒတစ္ခုကို လူထုက မၾကိဳက္ရင္
ျငိမ္းျငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း ဆႏၵေဖာ္ထုတ္ျပီး အစိုးရကို ဖိအားေပးလို႔
ရပါတယ္။ ဒီဆႏၵေဖာ္ထုတ္ပြဲေတြက အစိုးရ ေျပာင္းလဲေရး
မဟုတ္ပါဘူး၊ လူထုက မႏွစ္သက္တဲ့ မူ၀ါဒတစ္ ခုကို
ေျပာင္းလဲလုိရံုသက္သက္ပါ။ ဒီေနရာမွာ မတူျခားနားတာက
အစိုးရတစ္ရပ္ရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္မွဳအာဏာ တစ္ခုလံုးရဲ႕ တရား၀င္မွဳကို
စိန္ေခၚတာပါ။ အစိုးရတစ္ရပ္ဟာ လူထုဆႏၵ မပါဘဲ အုပ္ခ်ဳပ္ေနလို႔
တရား၀င္ အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္အာဏာ မရွိဘူးလို႔ စိန္ေခၚေတာ့မယ္
ဆိုရင္ေတာ့ မူတစ္ခုသက္သက္ ေျပာင္းလဲေရး မဟုတ္ေတာ့ပါဘူး၊
အစုိးရေျပာင္းလဲေရး တစ္နည္းအား ျဖင့္ အစိုးရကို ေတာ္လွန္ေရး
သေဘာေဆာင္လာပါျပီ။

ေတာ္လွန္ေရးဆိုတာ တည္ဆဲအစိုးရ က်င့္သံုးေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕
အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ (ဥပေဒျပဳ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာ) ကို လူထုလို
လားတဲ့ အဖြဲ႕တစ္ဖြဲ႕ဆီ လႊဲေျပာင္းရယူဖို႔ ၾကိဳးစားတာပါ။ ဒီအဖြဲ႕
က ေတာ္လွန္ေရးကာလအတြင္းမွာပဲ ျမိဳ႕တစ္ ျမိဳ႕၊ ရပ္ကြက္တစ္ခုကို
သိမ္းပိုက္ႏိုင္လာျပီး ယခင္အစိုးရရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကိစၥေတြကို တာ၀န္
ယူႏိုင္လာတာမ်ိဳးေတြ ရွိပါတယ္။ ဒီအဆင့္မွာ က်င့္သံုးေနတဲ့ ေတာ္လွန္
ေရးအင္အားစုရဲ႕ အာဏာကို De facto(actual) Sovereigntyလို႔
ေခၚပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးအင္အားစုက တစ္ႏိုင္ငံလံုးကို သိမ္းပိုက္
ျပီးေတာ့ ယခင္အစိုးရရဲ႕ အာဏာတစ္ရပ္လံုးကို က်င့္သံုးႏို င္ျပီဆိုရင္
ေတာ့ De jure(legal) Sovereigntyကို ပိုင္ျပီလို႔ ဆိုႏိုင္ ပါတယ္။
ေသခ်ာတာကေတာ့ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာတစ္ခုကို ယခင္ အစိုးရဆီကေန
လႊဲေျပာင္းယူဖို႔၊ လက္ေတြ႕က်င့္သံုးႏိုင္ဖို႔ဆုိရင္ အဖြဲ႕ တစ္ဖြဲ႕
(Determinate Body) လိုအပ္ပါတယ္။

ရွစ္ဆယ့္ရွစ္ အေရးေတာ္ပံုကို ျပန္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ျမိဳ႕နယ္ေတြရဲ႕
အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားေတြကို သပိတ္ေကာ္မတီေတြက ရယူထားႏိုင္
ေနပါျပီ။ လူထုကလဲ စစ္အာဏာရွင္အစိုးရရဲ႕ အာဏာဟာ
တရားမ၀င္ဘူးဆုိတာ လက္ခံေနပါျပီ။ ဒီလိုအခ်ိန္မွာ ကိုယ္က
တရားမ၀င္ဘူးလို႔ လက္ခံထားတဲ့ အစိုးရဆီကေန ၾကားျဖတ္အစုိးရ
ဖြဲ႕ေပးဖို႔ “ေအာင္၊ စု၊ တင္”အဖြဲ႕က ေတာင္းခံေနခဲ့တာပါ။ တကယ္
ေတာ့ ၾကားျဖတ္အစိုးရပဲေခၚေခၚ စင္ျပိဳင္အစိုးရပဲဆိုဆို အႏွစ္
သာရကေတာ့ အတူတူပါပဲ။ ကိုယ္က တရားမ၀င္ဘူးလို႔ ယူဆ
ထားတဲ့ စစ္အာဏာရွင္အစိုးရဆီက အခ်ဳပ္အျခာ အာဏာကို
လူထုက လက္ခံတဲ့ အဖြဲ႕တစ္ဖြဲ႕ဆီ လႊဲေျပာင္းရယူ က်င့္သံုးႏိုင္
ဖု႔ိပါပဲ။ ဒီလုိ ယူႏိုင္ဖို႔အတြက္ တည္ဆဲအစိုးရက ေတာ္လွန္ေရး
အင္အားစုေတြ ေတာင္းဆိုတာကို မေပးရင္ ေတာ္လွန္ေရးအင္
အားစုေတြက ကိုယ္တိုင္ ဖြဲ႕စည္းရယူတာမ်ိဳး လုပ္ရမွာပါ။ ဒါဟာ
ေနာက္မ်ိဳး ဆက္ေတြျဖစ္တဲ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ေတြ မွတ္သားရမယ့္
ရွစ္ဆယ့္ရွစ္ အေရးေတာ္ပံုရဲ႕ သမိုင္းသင္ခန္းစာ ျဖစ္ပါတယ္။


Ref-(1) Political Science By Raymond Garfield Gettell
(2) The Spirit of Democracy By Larry Diamond
(3) ေႏြတစ္ညမွ အစျပဳ၍ (ေအာင္ဒင္)

Burmese Buddhists’ Morality-based Theory of the State

Written By ဥာဏ္မ်ိဳးေအာင္

၁။ အစိုးရ ေပၚေပါက္လာပံု

ဒီမွာ အဓိက တင္ျပခ်င္တာက အစိုးရေတြ ေပၚေပါက္လာပံုကို
ဗမာဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြ ဘယ္လိုမ်ိဳး ေတြးေခၚ လက္ခံထားသလဲ
ဆိုတာပါပဲ။ အထူးသျဖင့္ ဗမာဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြ ကိုးကားတတ္ၾက
တာက ဗုဒၶဘာသာ စာေပက်မ္းဂန္ေတြထဲက မဟာသမတမင္း
ေပၚေပါက္လာပံုပါပဲ။ ေရွးေခတ္ ဗမာသမိုင္းဆရာေတြကလဲ
ဗမာသမိုင္းကို မေရးသားခင္ ပထမဆံုးအခန္းမွာ မဟာသမတမင္း
ေပၚေပါက္လာပံုကို အဦးဆံုး ေရးသားတတ္ၾကပါတယ္။ ဒီနည္း
အားျဖင့္ ဗမာဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြဟာ မဟာသမတမင္း ေပၚေပါက္
လာပံုကို ကိုးကားျပီးေတာ့ အစိုးရ ေပၚေပါက္လာပံုကို နားလည္
လက္ခံထားတတ္ၾကပါတယ္။

မဟာသမတမင္း မေပၚေပါက္ခင္ ကမၻာဦးလူသားေတြရဲ႕ ဘ၀ကို ဗုဒၶစာေပက်မ္းဂန္ေတြမွာ ေရးသားျပၾကတယ္။ ကမၻာဦးလူသားေတြ
ဟာ ကိုယ္ေရာင္ကိုယ္၀ါ ထြန္းလင္းေတာက္ပၾကတယ္။ ဘာအစား
အစာမွ စားေသာက္စရာ မလိုဘဲ စိတၱပီတိနဲ႔ပဲ အာဟာရျဖစ္ၾကတယ္။
သူတို႔မွာ ေလာဘ၊ ေဒါသ ကင္းရွင္းၾကတယ္။ အဲဒီကာလက ကမၻာ့
ေျမဆီလႊာဟာ ထူးထူးေထြေထြ ျပဳျပင္စရာ မလိုဘဲ အရန္သင့္
ေကာ္ယူစားေသာက္ႏိုင္တဲ့ ရသာထူးတဲ့ ေျမဆီလႊာျဖစ္တယ္။
ဒီေျမဆီလႊာရဲ႕ အရသာကို ကမၻာဦးလူသားေတြက ျမည္းစမ္းၾကည့္ၾက
တယ္။ ဒီေနာက္မွာေတာ့ ရသာတဏွာေၾကာင့္ ကမၻာဦးလူသားေတြရဲ႕
ကိုယ္ေရာင္ကိုယ္၀ါေတြ ေပ်ာက္ကြယ္ကုန္ၾကတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ
ေျမဆီလႊာကုန္ေတာ့ သေလးစပါးခင္းေတြ ေပၚလာတယ္။ အစပိုင္းမွာ
ကိုယ္စားသံုးဖို႔ လိုအပ္သေလာက္ပဲ ယူငင္စားသံုးၾကတယ္။

ဒီ့ေနာက္မွာေတာ့ သေလးစပါးကို လိုအပ္တာထက္ ပိုယူျပီး သိုေလွာင္
တာေတြ ေပၚေပါက္လာတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မုိ႔ နယ္နမိတ္ သတ္မွတ္
ျပီးေတာ့ ပုဂၢလိကပိုင္ဆိုင္မႈေတြ ဖန္တီးလာရတယ္။ ဒီနည္းအားျဖင့္
အရင္ဘံုပိုင္ပစၥည္းကို ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာျပီးေတာ့ ပုဂၢလိကပိုင္ပစၥည္း
အျဖစ္ စတင္သတ္မွတ္လာၾကတယ္။ ဒီ့ျပင္ ကိုယ္ပိုင္ပစၥည္း
မဟုတ္တာကို ခိုးယူမႈေတြ ေပၚေပါက္လာတယ္။ ေနာက္ဆံုးမွာေတာ့
လူတေယာက္နဲ႔ တေယာက္ ပဋိပကၡျဖစ္တာကို ေျဖရွင္းေပးဖို႔အတြက္
“ရုပ္ရည္ခန္႔ညားတဲ့ ကိုယ္က်င့္တရား ေကာင္းမြန္တဲ့” လူတေယာက္ကို
မင္းအျဖစ္ တင္ေျမွာက္ၾကတယ္။ ပထမဆံုး မင္းျဖစ္လာသူရဲ႕
အမည္ဟာ “မဟာသမတ” ျဖစ္တယ္။ ဒါဟာ မဟာသမတမင္း
ေပၚေပါက္လာပံု အက်ဥ္းခ်ဳပ္ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေတာ့ မဟာသမတမင္း ေပၚေပါက္လာပံုကို အေျချပဳျပီးေတာ့
ဗမာဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြက “လူေတြရဲ႕ ေလာဘ၊ ေဒါသေၾကာင့္
မင္း(အစိုးရ) ေပၚေပါက္လာရတယ္။ မင္း(အစိုးရ)ဟာ ကိုယ္က်င့္
တရား ေကာင္းမြန္ရမယ္။ ဒါ့အျပင္ အဲဒီမင္း(အစိုးရ)ဟာ
လူေတြရဲ႕ ကိုယ္က်င့္တရားကို ထိန္းေက်ာင္းေပးရမယ့္
တာ၀န္ရွိတယ္”လို႔ မွတ္ယူထားၾကပါတယ္။ ဒါဟာ
ကိုယ္က်င့္တရားကို အေျခခံျပီး ယူဆထားတဲ့ အစိုးရ
 ေပၚထြန္းလာပံု သီအိုရီျဖစ္ပါတယ္ (Morality-based Theory
of the State)။ အေရွ႕တိုင္းႏိုင္ငံေတြထဲက ထူးျခားတဲ့
အယူအဆတစ္ရပ္ ဆိုပါေတာ့။

၂။ ေခတ္သစ္အစိုးရ

ဗမာဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြဟာ “အစိုးရ ေပၚထြန္းလာရျခင္း
အေၾကာင္းတရားနဲ႔ အစိုးရရဲ႕တာ၀န္ကို” ဘယ္လို ေတြးေခၚ
လက္ခံထားသလဲ ဆိုတာကို တင္ျပခဲ့ျပီးပါျပီ။ ဒီအယူအဆကို
အေျခခံလို႔ “အစိုးရဟာ လူေတြရဲ႕ ကိုယ္က်င့္တရား ပ်က္စီးမႈ
ေၾကာင့္ ေပၚေပါက္လာရတယ္။ အစိုးရဟာ လူေတြရဲ႕ ကိုယ္က်င့္
တရားကို ထိန္းေက်ာင္းေပးရမယ့္ တာ၀န္ရွိတယ္” ဆိုတဲ့
ေတြးေခၚပံုဟာ လက္ရွိ ေခတ္သစ္အစိုးရ (အခ်ိန္ကာလအရ
“ေခတ္သစ္” ဆိုတဲ့ စကားရပ္ကို သံုးပါတယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ
ပံုစံကို ရည္ညႊန္းလိုရင္း မဟုတ္ပါဘူး) လက္ထက္မွာလဲ
လက္ခံထားသူေတြ ရွိေနတုန္းပဲဆိုတာကို အခုအခန္းမွာ
တင္ျပခ်င္ပါတယ္။

သိပ္မၾကာလွေသးတဲ့ ကိစၥတရပ္ကေတာ့ သၾကၤန္မတိုင္ခင္က
မႏၱေလးတိုင္းေဒသၾကီး အစိုးရရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္ပါပဲ။ သၾကၤန္
တြင္းမွာ သရုပ္ပ်က္ ၀တ္စားဆင္ယင္သူေတြကို အစိုးရက
အေရးယူမယ္လို႔ ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါဟာ အစိုးရက
ႏိုင္ငံသားေတြကို ကိုယ္က်င့္ တရားအရ ထိန္းေက်ာင္းရမယ့္
တာ၀န္ရွိတယ္လို႔ ယူဆထားတာ ေပၚလြင္ပါတယ္ (တကယ္ေတာ့
ကိုယ္က်င့္တရား ေကာင္းတယ္၊ မေကာင္းဘူးဆိုတဲ့ ႏႈန္းစံဟာ
အ၀တ္အစားကို ၾကည့္ျပီးေတာ့ ဆံုးျဖတ္ႏိုင္ေလာက္ေအာင္
လြယ္ကူတဲ့ ကိစၥရပ္ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ အေနာက္တိုင္း ဒႆနမွာ
ကိုယ္က်င့္တရား ဒႆန “Moral Philosophy” ဆိုတာ စနစ္တက်
သင္ၾကားရတဲ့ ပညာရပ္တခု ျဖစ္ပါ တယ္)။ လိုရင္းကို ျပန္ေကာက္
ရရင္ေတာ့ မႏၱေလးတိုင္းေဒသၾကီး အစိုးရရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္ကို
ေထာက္ခံၾကသူေတြလဲ မနည္းမေႏွာ ရွိေနတာ ေတြ႔ရပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ အရင္သိန္းစိန္ အစိုးရလက္ထက္မွာလဲ အလားတူ ျဖစ္ရပ္ေတြ
အေျမာက္အမ်ား ေတြ႔ရပါလိမ့္မယ္။ ညိွဳ႕မဂၢဇင္းကို ထုတ္ေ၀ သူေတြက
က်န္းမာေရး ပညာေပးမဂၢဇင္းလို႔ ယူဆထုတ္ေ၀ေပမယ့္ အစိုးရကေတာ့
ဒါဟာ လူေတြရဲ႕ ကိုယ္က်င့္တရားကို ပ်က္ျပားေစတဲ့ အေရးအသားေတြ
ပါေနတယ္ဆိုျပီးေတာ့ ပိတ္ပင္ခဲ့ဖူးပါတယ္ (အာဏာရွင္ အသြင္ေျပာင္း
သိန္းစိန္အစိုးရ လက္ထက္မွာ အပိတ္ခံရတာ ဆိုေတာ့ ဒီလို အပိတ္ခံရ
တာဟာ အစိုးရကို အတိုက္အခံလုပ္တဲ့ အေရးအသားေတြေၾကာင့္လို႔
ယူဆသူေတြ ရွိပါလိမ့္မယ္။ တကယ္ ေတာ့ မဂၢဇင္းအတြင္းမွာ အစိုးရကို
အတိုက္အခံလုပ္တာမ်ိဳး ေ၀ဖန္တာမ်ိဳးေတြ မပါပါဘူး။ ဒီေတာ့ အစိုးရဟာ
သူ႕ကို အတိုက္အခံ လုပ္လို႔ မဂၢဇင္းကို ပိတ္ပင္တာ မဟုတ္ဘဲ အစိုးရဟာ
ႏိုင္ငံသားေတြကို ကိုယ္က်င့္တရားပိုင္းမွာ ထိန္းေက်ာင္းရမယ့္ တာ၀န္ရွိ
တယ္လို႔ လက္ခံထားတဲ့အတြက္ ပိတ္ပင္တယ္လို႔ ယူဆႏိုင္ပါတယ္။)

အလားတူ တျခားျဖစ္ရပ္ေတြလဲ အေျမာက္အမ်ား ရွိခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဥပမာ
ညစ္ညမ္းေခြေတြဆိုရင္ အစိုးရက ဖမ္းဆီးတဲ့အတြက္ ခိုးေရာင္း ရတာမ်ိဳး။
ဒီ့အျပင္ စစ္အစိုးရအဆက္ဆက္ဟာ “ျမန္မာ့ရိုးရာ၊ ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈ
မေပ်ာက္ပ်က္ေအာင္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရး”လို႔ ဟစ္ေၾကြးခဲ့ တာေတြဟာ ႏိုင္ငံသားေတြရဲ႕ ေနထိုင္ျပဳမႈ၊ ၀တ္စားဆင္ယင္ပံုေတြကို
တိုက္ရိုက္ျဖစ္ေစ၊ သြယ္၀ိုက္လို႔ျဖစ္ေစ ၀င္ေရာက္ထိန္း ေက်ာင္းေနတာ
ျဖစ္ပါတယ္။

အစိုးရဟာ ႏိုင္ငံသားေတြကို ကိုယ္က်င့္တရားအရ ထိန္းေက်ာင္းရမယ့္
တာ၀န္ရွိေၾကာင္း လက္ခံထားတဲ့ အထင္ရွားဆံုး အခ်က္ကို ၂၀၀၈
ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒမွာ ေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။ အေျခခံဥပေဒရဲ႕ ႏိုင္ငံ
သားအခြင့္အေရး အခန္းမွာ “ျပည္သူတို႔၏ ကိုယ္က်င့္တရား အက်ိဳးငွာ
ျပဌာန္းထားသည့္ ဥပေဒမ်ားႏွင့္ မဆန္႔က်င္လွ်င္ ေအာက္ပါအခြင့္
အေရးမ်ားကို လြတ္လပ္စြာ သံုးစြဲေဆာင္ရြက္ခြင့္ရွိသည္”လို႔ အစခ်ီ
ထားတဲ့ စာပိုဒ္တခု ပါပါတယ္။ တနည္း ျပန္ေတြးၾကည့္ရရင္ ဒီစကား
ပိုဒ္ကို ထည့္ထားတာက အစိုးရက အတိုက္အခံေတြကို လိုသလို
ဖိႏွိပ္ဖို႔ ျဖစ္တယ္လို႔ ယူဆႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီ့အတြက္ သံုးခ်င္
ရင္လဲ “ႏိုင္ငံေတာ္ လံုျခံဳေရး၊ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရး၊ ရပ္ရြာ ေအးခ်မ္း
သာယာေရး” ဆိုတဲ့ စကားပိုဒ္အရ အစိုးရအေနနဲ႔ လိုသလို ဖိႏွိပ္လို႔
ရပါတယ္။ ထင္ရွားတဲ့အခ်က္ကေတာ့ အထိန္းအေက်ာင္း မရွိရင္
လြတ္လပ္မႈေၾကာင့္ လူေတြ ကိုယ္က်င့္တရား ပ်က္ျပားလာမယ္၊
ဒါကို အစိုးရက ထိန္းေက်ာင္းေပးရမယ့္ တာ၀န္ရွိတယ္လို႔
ယူဆထားတာပါပဲ။

ဒီေတာ့ မဟာသမတမင္း ေပၚေပါက္လာပံုကို အေျခခံျပီးေတာ့
“အစိုးရ ေပၚေပါက္လာရျခင္း အေၾကာင္းနဲ႔ အစိုးရ တာ၀န္”
ယူဆေတြး ေခၚခ်က္ေတြကို အခုေခတ္ထိ လက္ခံထားသူေတြ
ရွိေနဆဲပဲဆိုတာပါပဲ။ ေနာက္အခန္းမွာ ဆက္ေဆြးေႏြးခ်င္တာ
ကေတာ့ “အစိုးရဟာ ႏိုင္ငံသားေတြကို ကိုယ္က်င့္တရားအရ
ထိန္းေက်ာင္းမႈေတြ လုပ္တာဟာ လစ္ဘရယ္၀ါဒနဲ႔ ကိုက္ညီ
သလား” ဆိုတာပါပဲ။

၃။ လစ္ဘရယ္၀ါဒ

လစ္ဘရယ္၀ါဒအရ အစိုးရဟာ ႏိုင္ငံသားေတြရဲ႕ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္မႈ
အပါအ၀င္ ကိုယ္က်င့္တရားႏႈန္းစံေတြနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ ၾကားေနရ
မယ္လုိ႔ ဆိုပါတယ္။ “အေကာင္းဆံုး ဘ၀ေနထိုင္နည္း (the best
way to live)”တစ္ခုကို အစိုးရက တရားေသလက္ခံျပီးေတာ့
ႏိုင္ငံသားတိုင္း လိုက္နာခိုင္းရင္ ဒါဟာ ႏိုင္ငံသားေတြရဲ႕ လြတ္လပ္ခြင့္ကို
ပိတ္ပင္တာ ျဖစ္တယ္လို႔ လစ္ဘရယ္ေတြက ယူဆၾကတယ္။ တျခားသူ
တဦးရဲ႕ အခြင့္အေရးေတြကို မထိပါးသေရြ႕ လူသားတဦးခ်င္းစီတိုင္းဟာ
ကိုယ့္စိတ္ၾကိဳက္ ကိုယ္က်င့္တရားႏႈန္းစံေတြအရ လြတ္လြတ္လပ္လပ္
ေနထိုင္ခြင့္ရွိသင့္တယ္လို႔ လစ္ဘရယ္ေတြက ဆိုၾကပါတယ္။

ဆိုေတာ့ကား အစိုးရက ႏိုင္ငံသားေတြကို ကိုယ္က်င့္တရားအရ
ထိန္းေက်ာင္းမႈေတြ လုပ္ေနတာဟာ လစ္ဘရယ္၀ါဒနဲ႔ ကိုက္ညီမႈ
မရွိပါဘူး။ အစိုးရက “စံတစ္ခု”ကို အေသဆုပ္ကိုင္ျပီး ကိုယ္က်င့္
တရားအရ ထိန္းေက်ာင္းမႈေတြ လုပ္တာဟာ ႏိုင္ငံသားေတြရဲ႕
ေရြးခ်ယ္ခြင့္ကို ပိတ္ပင္ရာ က်ပါတယ္။ စံအေဟာင္းအမ်ဥ္းေတြကို
ထာ၀ရ အမွန္တရားတခုလို ဆုပ္ကိုင္ထားတဲ့အတြက္ ေခတ္သစ္
လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတြင္းမွာ “ေခတ္သစ္နဲ႔ ကိုက္ညီတဲ့ ကိုယ္က်င့္တရား
စံႏႈန္းသစ္ေတြ စဥ္းစားေတြးေခၚလာတာ၊ ေဆြးေႏြးျငင္းခံုလာတာ
ေတြ မေပၚေပါက္ႏိုင္ပါဘူး။ ဒီ့အတြက္ ကိုယ္က်င့္တရား ဒႆန
ပိုင္းဆိုင္ရာ အယူအဆေတြမွာ တိုးတက္မႈေတြ ရွိမလာႏိုင္ေတာ့
ပါဘူး။ ပိုဆိုးတာကေတာ့ အစဥ္အလာတန္ဖိုး အေဟာင္းအမ်ဥ္း
ေတြကို တရားေသဖက္တြယ္ထားတဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမွာ ေခတ္သစ္
အုပ္ခ်ဳပ္ေရး နဲ႔ လစ္ဘရယ္ ဒီမိုကေရစီစနစ္ ျဖစ္ထြန္းေပၚေပါက္ဖို႔
ဆိုတာ ခက္ခဲပါတယ္။”

အခ်ဳပ္ဆိုရရင္ေတာ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခုကို လႊမ္းမိုးထားတဲ့
ကိုယ္က်င့္တရားစံႏႈန္းေတြ (အာဏာရွင္စနစ္ကို အားေပးတဲ့
ႏႈန္းစံေတြ သို႔မဟုတ္ လစ္ဘရယ္ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို အားေပးတဲ့
ႏႈန္းစံေတြ)ဟာ “ေျမဆီလႊာ” ျဖစ္တယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ပံုစံတရပ္
(အာဏာရွင္ သို႔မဟုတ္ လစ္ဘရယ္ ဒီမိုကေရစီ)ဟာ “မ်ိဳးေစ့”
ျဖစ္တယ္။ ေသခ်ာတာကေတာ့ “အာဏာရွင္ ေျမဆီလႊာမွာ
လစ္ဘရယ္ ဒီမိုကေရစီ အပင္ မျဖစ္ထြန္းႏိုင္ဘူး” ဆိုတာပါပဲ။

စစ္တပ္က အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကို ကာကြယ္သတဲ့လား

Written By ဥာဏ္မ်ိဳးေအာင္

“အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ တည္တံ့ခိုင္ျမဲေရး…ဒို႕အေရး” ဆုိတဲ့
ေၾကြးေၾကာ္သံေတြကို အစိုးရသတင္းစာေတြထဲမွာလဲ ခဏ
ခဏ ဖတ္ဖူးပါလိမ့္မယ္။ ရုပ္ျမင္သံၾကားၾကည့္သူ၊ ဗီဒီယိုေခြ
ၾကည့္သူေတြလဲ ဇာတ္ကားမၾကည့္ခင္ ဒီစာသားကို ရစ္ၾကည့္
ရတာမို႔ နားယဥ္ပါးျပီး ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ဒီအယူအဆကို အေျခ
ခံျပီးေတာ့ပဲ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကို ျပည္တြင္းျပည္ပ ရန္သူ
ေတြကေန ကာကြယ္ဖို႔အတြက္ စစ္တပ္ဟာ အရပ္သားအစိုးရ
တာ၀န္ေတြကို ယူေနရပါတယ္ဆုိတဲ့ အေၾကာင္းျပခ်က္ကို
တည္ေဆာက္ထားပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္းျပခ်က္နဲ႔ပဲ စစ္အာဏာ
ရွင္အစိုးရဟာ ဗမာႏုိင္ငံကို ဆယ္စုႏွစ္ခ်ီၾကာေအာင္ လႊမ္းမိုး
ထားခဲ့ပါတယ္။ ဒီေဆာင္းပါးမွာ ကြ်န္ေတာ္ သံုးသပ္ျပခ်င္တာက
အခ်ဳပ္အျခာအာဏာရဲ႕ အဓိပၸါယ္က ဘာလဲ။ စစ္အစိုးရ က
အခ်ဳပ္အျခာအာဏာရဲ႕ အဓိပၸါယ္မွန္ကို သေဘာေပါက္ရဲ႕လားနဲ႔
အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကို စစ္အစိုးရက အမွန္တကယ္ ကာကြယ္
ေပးႏုိင္သလား ဆိုတာပါပဲ။

အခ်ဳပ္အျခာအာဏာရဲ႕ အဓိပၸါယ္ကုိ သမိုင္းေနာက္ခံအေျခအေနကို
လိုက္ျပီးေတာ့ ေခတ္ အဆက္ဆက္မွာ အမ်ိဳးမ်ိဳး ဖြင့္ဆို ခဲ့ၾကပါတယ္။
သက္ဦးဆံပိုင္စနစ္ (Monarchy) ၾကီးစိုးခဲ့တဲ့ ကာလေတြတုန္းက
ဘုရင္တစ္ဦးတည္းကပဲ အခ်ဳပ္အျခာအာ ဏာကို ပိုင္တယ္လို႔ ယူဆ
ခဲ့ၾက ပါတယ္။ “ငါက ႏိုင္ငံေတာ္ပဲ (I am the state.)”လို႔ အေနာက္တိုင္း
သမုိင္းထဲမွာ ဖတ္ရတဲ့ ဘုရင္တစ္ပါးရဲ႕ ေျပာၾကားခ်က္က ဒီသေဘာကို
ရည္ညႊန္းတာပါပဲ။ ဗမာႏုိင္ငံရဲ႕ သက္ ဦးဆံပိုင္ေခတ္ကို ျပန္ၾကည့္ရင္လဲ
“ေရေျမ႕အရွင္”ဆိုတဲ့ စကားက ဘုရင္ရဲ႕ ၾသဇာအာဏာဟာ အကန္႔
အသတ္မဲ့ဆိုတဲ့ သေဘာကို ေဆာင္ေနပါတယ္။ ဒီေတာ့ သက္ဦးဆံပိုင္
စနစ္မွာ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာရဲ႕ အဓိပၸါယ္က ဘုရင္တစ္ပါးတည္းကပဲ
ဥပေဒေတြ၊ အမိန္႔ေတြကို ထုတ္ႏုိင္တယ္။ ဒီဥပေဒေတြ၊ အမိန္႔ေတြကုိ
ႏိုင္ငံထဲက ျပည္သူလူထုက ေစာဒက မတက္ဘဲ နာခံရမယ္။ မလိုက္နာ
သူေတြကို ဘုရင္က ရဲမက္အင္အားသံုးျပီး ဖမ္းဆီးအျပစ္ေပးႏိုင္တယ္လို႔
ဆိုလိုပါတယ္။

သမုိင္းေခတ္ေတြ ေျပာင္းလဲလာတဲ့အခါ ဒီအယူအဆကို ျပည္သူလူထုက
လက္မခံ ခ်င္ေတာ့ပါဘူး။ ဘုရင့္အာဏာဆိုတာ က ဘုရင္က ေမြးတဲ့
ဘုရင့္သားသာ ရပိုင္ ခြင့္ရွိ တယ္ဆိုတဲ့ မ်ိဳးရိုးဆက္ခံမွဳအာဏာ မဟုတ္လား။
လူထုက ေရြးေကာက္တင္ ေျမွာက္တာ မဟုတ္တဲ့အတြက္ လူထုအေပၚကို
ဘာတာ၀န္ယူမွဳ၊ ဘာတာ၀န္ခံမွဳမွ မရွိပါဘူး။ ပိုဆိုးတာက မ်ိဳးရိုးအရ
ဘုရင့္သားျဖစ္လို႔ ဘုရင့္အာဏာေပးတဲ့ အစဥ္အလာရဲ႕ အားနည္းခ်က္က
ဘုရင့္ သားဟာ လူေပါတစ္ေယာက္၊ စိတ္မႏွံ႕တဲ့သူ တစ္ေယာက္ ျဖစ္ေနရင္
ဘယ္လုိ လုပ္မလဲ။ နန္းတြင္းထဲမွာတင္ အထိန္းေတာ္ေတြရဲ႕ လက္ေအာက္မွာ
ၾကီးျပင္းလာျပီး လူေရးလူရာ၊ တုိင္းေရးျပည္ရာကို ဘာမွ နားမလည္တဲ့
ဆန္ကုန္ေျမေလး ျဖစ္ေနရင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ။ ဒီမွာတင္ သမုိင္း
ေခတ္ျဖစ္ရပ္ေတြ ေျပာင္းလဲလာျပီး အယူအဆသစ္ေတြ ေပၚလာပါတယ္။

ဒီဘက္ေခတ္မွာေတာ့ ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို အေျခခံထားတဲ့ အခ်ဳပ္အျခာ
အာဏာ အယူအဆ ထြန္းကားေနပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ အခ်ဳပ္အျခာ
အာဏာကို လူထုက ပိုင္တယ္၊ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာရဲ႕ ပိုင္ရွင္အစစ္ဟာ
လူထုပဲဆိုတဲ့ လူထုပိုင္အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ (Popular Sovereignty)
အယူအဆပါပဲ။ ဒီသေဘာကို ရွင္းဖို႔အတြက္ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကို
ႏွစ္မ်ိဳးခြဲျပီးေတာ့ ေျပာလိုပါတယ္။ ပထမတစ္မ်ိဳးကေတာ့ အခ်ဳပ္အျခာ
အာဏာ ဆိုတာႏိုင္ငံတြင္းမွာ ေနထိုင္တဲ့ လူထုရဲ႕ လိုလားခ်က္ေတြ၊
လူထုရဲ႕ဆႏၵသေဘာထားေတြလို႔ အဓိပၸါယ္ဖြင့္တဲ့ ႏိုင္ငံေရး အခ်ဳပ္အျခာ
အာဏာ (Political Sovereignty)ပါ။ ဒုတိယအခ်က္ ကေတာ့ ဒီလူထုရဲ႕
လုိလားခ်က္ေတြ၊ သေဘာဆႏၵေတြနဲ႕ ကိုက္ညီတဲ့ ဥပေဒေတြကိုျပဌာန္းျပီး
အစိုးရက အုပ္ခ်ဳပ္တာလို႔ အဓိပၸါယ္ဖြင့္တဲ့ ဥပေဒက်င့္သံုးခြင့္ အခ်ဳပ္အျခာ
အာဏာ (Legal Sovereignty)ပါ။ ဒီအခ်က္ ႏွစ္ခ်က္နဲ႔ ကိုက္ညီရင္
အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကို လူထုက ပိုင္တယ္လို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။

ႏိုင္ငံတစ္ႏုိင္ငံရဲ႕ အစိုးရဟာ အထက္ကဆိုခဲ့တဲ့ လူထုပိုင္ အခ်ဳပ္အျခာ
အာဏာကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ က်င့္သံုးႏိုင္တယ္ ဆိုရင္ပဲ ျပည္ပေနွာက္
ယွက္မွဳ၊ ျပည္ပၾသဇာေလာင္းရိပ္ေအာက္က လြတ္ကင္းတဲ့ လြတ္လပ္တဲ့
ႏိုင္ငံလို႔ ဆုိႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ဗမာႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးစနစ္ကို ျပန္ၾကည့္
မယ္ဆိုရင္ စစ္အာဏာရွင္ၾကီးစိုးခဲ့တဲ့ ကာလတစ္ေလွ်ာက္မွာေရာ ဒီမိုက
ေရစီအသြင္ေဆာင္ စစ္အာဏာရွင္အစိုးရ ၾကီးစိုးေနတဲ့ ကေန႔ေခတ္မွာပါ
လူထုပိုင္ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ ဆိုတာ မရွိခဲ့ပါဘူး။ လူထုရဲ႕ ဆႏၵေတြ ၊
လိုလားခ်က္ေတြကို နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႔ ဖိႏွိပ္ခဲ့ျပီး စစ္အာဏာရွင္အုပ္စုရဲ႕
အလိုက် ဥပေဒေတြ ျပဌာန္း၊ အမိန္႔ေတြ ထုတ္ျပီးေတာ့ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တာပါ။
သက္ဦးဆံပိုင္စနစ္က အဆို အမိန္႔နည္းတူ ေျပာရရင္ “စစ္တပ္က
ႏိုင္ငံေတာ္ပဲ (Military is the state.)” ဆိုတဲ့ သေဘာတရားနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တာပါ။

ဒီေတာ့ အက်ိဳးအဆက္က ႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးအဆင့္အတန္းက တျခား
ႏိုင္ငံေတြနဲ႔ ယွဥ္ရင္ “အမြဲတကာ့ ထြဋ္ေခါင္၊ ဖြတ္မင္း ေနာင္” ျဖစ္ခဲ့ရပါတယ္။
ပညာေရးကို ၾကည့္မယ္ဆုိရင္လဲ “ဓါးမေနာက္ပိတ္ ေခြး” ျဖစ္က်န္ခဲ့ပါတယ္။
အလားတူပဲ တျခား က႑ေတြမွာ လည္းပဲ ေအာက္က် ေနာက္က် ျဖစ္ခဲ့ရ
ပါတယ္။ ဆိုခ်င္တာက ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ အင္အားဟာ ခ်ိနဲ႔လာပါတယ္။ စစ္
အစိုးရဟာ ႏိုင္ငံတြင္းမွာ ဘယ္ေလာက္ပဲ ဗုိလ္က်ၾကီး စိုးႏိုင္ပါေစ ႏိုင္ငံ တကာဆက္ဆံေရးမွာေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ အင္အားေတာင့္တင္းမွဳ၊
ဒီမိုကရက္ တစ္ဆန္မႈဟာ အခရာ က်လာပါတယ္။ ႏုိင္ငံတကာဆက္
ဆံေရးမွာ ဗမာစစ္အစိုးရရဲ႕ မွီခို စရာကေတာ့ တရုတ္ႏိုင္ငံပါပဲ။

ေရွးေခတ္ကေန ကေန႔ေခတ္အထိ တရုတ္ႏိုင္ငံဟာ တျခားႏိုင္ငံေတြကို
ပဏၰာဆက္-ဆက္ဆံေရး (Tributary Relatioships)အရ ဆက္ဆံတဲ့
ပဏၱာဆက္ႏိုင္ငံေတြလို႔ပဲ သေဘာထားတာပါ။ တရုတ္ႏိုင္ငံဟာ
ကမၻာ့အလယ္မွာ ရွိတယ္။ တရုတ္ဟာ တစ္ကမၻာလံုးရဲ႕ တစ္ခုတည္းေသာ
အခ်ဳပ္အျခာ အာဏာပိုင္ႏိုင္ငံ ျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့ တရုတ္ ဗဟိုျပဳအျမင္
(Sino-centric View)ဟာ တရုတ္ေတြရဲ႕ အေတြးအေခၚမွာ အျမစ္
တြယ္ေနပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ တရုတ္ႏိုင္ငံနဲ႔ တရုတ္လူမ်ိဳး မုန္းတီးေရးကို
ကြ်န္ေတာ္ ေျပာေနတာ မဟုတ္ပါဘူး။ စီးပြားေရးနဲ႔ စစ္အင္အားေတာင့္
တင္းတဲ့ တရုတ္ဟာ ႏိုင္ငံတကာ ဆက္ဆံေရးမွာ အထက္စီးယူ
ဆက္ဆံတာ မဆန္းပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ႏုိင္ငံတြင္းက လူထုရဲ႕
ဆႏၵေတြကို လစ္လ်ဴရွဳ ဗုိလ္က်ၾကီး စိုးခဲ့ျပီး ႏိုင္ငံေတာ္အင္အားခ်ိနဲ႕ေနတဲ့
စစ္အစိုးရကေတာ့ ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရးမွာ အႏွိမ္ခံရပါေတာ့တယ္။

ဒီေတာ့ တရုတ္အလိုက် မ်က္ႏွာခ်ိဳေသြးျပီး ဆက္ဆံရတာေတြကို
စစ္အာဏာရွင္အစိုးရက တစ္ေလွ်ာက္လံုး လုပ္ျပခဲ့ရ ပါတယ္။
ဒီဘက္ေခတ္ ဒီမိုကေရစီအသြင္ေဆာင္ စစ္အာဏာရွင္အစိုးရ
လက္ထက္မွာလဲ ဒီအျပဳအမူေတြ ရွိေနဆဲပါပဲ။ ဗမာႏိုင္ငံတြင္းက
သစ္ကို ခိုးခုတ္လို႔ တစ္သက္တစ္ကြ်န္း ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ထားတဲ့
တရုတ္ႏိုင္ငံသား တစ္ရာ့ငါးဆယ္ေက်ာ္ကို တစ္ပတ္အတြင္းမွာပဲ
သမၼတသိန္းစိန္က လြတ္ျငိမ္း ခ်မ္းသာခြင့္ ေပးလိုက္ပါတယ္။
ဗမာႏိုင္ငံသားေတြဟာ ျပည္သူပိုင္ ရင္းျမစ္ကို ခိုးတာကိုေရာ၊
တျခားႏိုင္ငံသားက က်ဴးက်ဴးေက်ာ္ေက်ာ္လုပ္ျပီး လြတ္ေျမာက္
သြားတာကိုပါ မလိုလားပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ အစိုးရကေတာ့ ျပည္သူ
လူထုရဲ႕ဆႏၵကို ေဘးခ်ိတ္ျပီးေတာ့ လႊတ္ေပးလိုက္ပါတယ္။

ဒါဟာ ဗမာႏိုင္ငံမွာ လူထုပိုင္ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ မရွိဘူး၊ အခ်ဳပ္
အျခာအာဏာကို တစ္ျခားႏိုင္ငံတစ္ခုက သြယ္၀ိုက္ဖိ အားေပးျပီး
ထိပါးေႏွာက္ယွက္ႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ သေဘာ သက္ေရာက္ပါတယ္။
အခ်ဳပ္ေျပာရရင္ ဒီမိုကေရစီအသြင္ေဆာင္ စစ္အာဏာရွင္ အစိုးရဟာ
ဗမာႏိုင္ငံရဲ႕ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကို ကာကြယ္သူ မဟုတ္ပါဘူး။
အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကို ခ်ိဳးေဖာက္ေနသူသာ ျဖစ္ပါေၾကာင္း။ ။


Ref- (1) Political Science By Raymond Garfield Gettell
(2) World Order By Henry Kissinger

မိုက္ကယ္ဆန္ဒဲ ေျပာတဲ့ တရားမွ်တမႈ

Written by ဥာဏ္မ်ိဳးေအာင္

ဒီလအတြက္ Michael J. Sandel ေရးသားတဲ့ Justice, What’s
the Right Thing to Do ဆိုတဲ့ စာအုပ္ကို ညႊန္းခ်င္ပါတယ္။
ဗမာျပည္မွာေတာ့ ဥပေဒအေၾကာင္း၊ ကိုယ္က်င့္တရားအေၾကာင္း
ေျပာၾကစတမ္းဆိုရင္ ဥပေဒသမားကလဲ ရွိရင္းစြဲ ဥပေဒစာအုပ္
ေတြထဲက ပုဒ္မၾကီး ပုဒ္မငယ္ေတြကို ကိုးကားေျပာဆိုတတ္ၾကျပီး ကိုယ္က်င့္တရားအေၾကာင္း ေျပာသူအမ်ားစုဟာလဲ ငရဲျပည္၊
လူျပည္၊ နတ္ျပည္ေတြကို အေျခခံတည္ေဆာက္ထားတဲ့
ဘာသာေရးက်မ္းဂန္ထဲက က်င့္၀တ္သီလေတြအေၾကာင္းကို
ေျပာဆိုေဆြးေႏြးတတ္ၾက ပါတယ္။ မေတြ႕ရသေလာက္ ရွားပါးတာ
ကေတာ့ “လူကို ဗဟိုျပဳျပီး တည္ေဆာက္ထားတဲ့ ေရွ႕ေနာက္ညီညႊတ္မႈ
ရွိတဲ့ ကိုယ္က်င့္ တရား အယူအဆ၊ တရားဥပေဒ အယူအဆေတြ”
ပါပဲ။ ဒီေဆာင္းပါးမွာ ဆန္းဒဲရဲ႕ စာအုပ္ထဲက အေၾကာင္းအရာေတြကို
အျမည္းသေဘာ မိတ္ ဆက္ေပးပါမယ္။ အျပည့္အစံု ဖတ္လိုသူမ်ား
ကေတာ့ မူရင္းကို ရွာဖတ္ဖို႔ တိုက္တြန္းလိုပါတယ္။

၂၀၀၄ ခုႏွစ္မွာ မကၠစီကို ပင္လယ္ေကြ႕ဘက္က ဟာရီကိန္းမုန္တိုင္း
တစ္ခုဟာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ဖေလာ္ရီဒါ ျပည္နယ္ကို ျဖတ္
တိုက္သြားတယ္။ လူေတြ ေသေက်မႈေတြ ရွိသလို လူေနအိမ္ေျခ
တြလဲ ပ်က္စီးခဲ့တယ္။ မုန္တိုင္းေၾကာင့္ ပ်က္စီးသြားခဲ့ရတဲ့ အိမ္ေခါင္
မိုးေတြ ျပင္ဖို႔၊ လဲက်ေနတဲ့ သစ္ပင္ေတြ ျဖတ္ဖို႔ စတဲ့ ျပဳျပင္ေရး
စရိတ္ေတြဟာ ပံုမွန္ထက္ အဆမ်ားစြာ ေစ်းႏႈန္းေတြ တက္လာတယ္။ ဖေလာ္ရီဒါျပည္နယ္မွာ ေစ်းႏႈန္းထိန္းညိွေရး ဥပေဒ (price-gouging
law) ရွိတဲ့အတြက္ တရားရံုးဆီ တိုင္တန္းတာေတြ ျဖစ္လာတယ္။
ဒီမွာတင္ အျမင္အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ေ၀ဖန္တာေတြ ေပၚေပါက္လာတယ္။
တခ်ိဳ႕ကေတာ့ လူအမ်ား ဒုကၡေရာက္ေနခ်ိန္မွာ “အခြင့္ အေရး”
ယူျပီးေတာ့ အျမတ္ထုတ္တာကို ရံႈ႕ခ်ၾကတယ္။ မွ်တတဲ့ ေစ်းႏႈန္း
အတိုင္းပဲ ျဖစ္သင့္တယ္လို႔ ဆိုၾကတယ္။ လြတ္လပ္တဲ့ ေစ်းကြက္
စီးပြား စနစ္ကို (Free Market) ကာကြယ္လိုသူေတြကေတာ့ မွ်တတဲ့
ေစ်းႏႈန္း (Just price)ဆိုတာ မရွိဘူး၊ ၀ယ္လိုအားနဲ႔ ေရာင္းလိုအား
(Supply and Demand)က ျပဌာန္းေပးတဲ့ ေစ်းႏႈန္းပဲ ရွိတယ္လို႔
ခုခံေခ်ပၾကတယ္။

ဒီမွာတင္ ေမးစရာတခု ေပၚလာတယ္။ အဲဒါကေတာ့ ဘယ္အရာက
လုပ္သင့္၊ လုပ္ထိုက္တဲ့ အရာလဲ ဆိုတာပဲ။ တနည္းအားျဖင့္
ဥပေဒေတြဟာ ဘယ္လို ျဖစ္သင့္တယ္၊ လူအဖြဲ႔အစည္းကို ဘယ္လို
ဖြဲ႔စည္းတည္ ေဆာက္သင့္တယ္၊ တရားမွ်တမႈဆိုတာ ဘယ္လို
ျဖစ္သင့္တယ္ ဆိုတာကို ေမးခြန္းထုတ္ေနတာလဲ ျဖစ္ပါတယ္။
ဒီမွာေဆြး ေႏြးခ်က္ေတြက အယူအဆ သံုးခုကို အေျခခံျပီးေတာ့
ေျပာဆိုေနတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ပထမတခုကေတာ့ “သာယာ
၀ေျပာမႈကို အျမင့္ဆံုး ျမွင့္တင္ေပးႏိုင္ေရး (maximizing welfare)”၊
ဒုတိယတခုကေတာ့ “လြတ္လပ္မႈကို ေလးစားေရး (respecting freedom)”၊
တတိယတခုကေတာ့ “ေကာင္းျမတ္တဲ့ ကိုယ္က်င့္တရား ေတြကို
အားေပးျမွင့္တင္ေရး (promoting virtue)” ဆိုတာပါပဲ။

(၁) တရားမွ်တမႈကို အမ်ိဳးမ်ိဳး ဖြင့္ဆိုျပၾကတာေတြထဲကမွ
Utilitarianism (လူမ်ားစု သုခရေရး ပဓာန၀ါဒ) ရႈ ေထာင့္ကေန
ေျပာဆိုေဆြး ေႏြးခ်က္ကို ပထမ မိတ္ဆက္ေပးခ်င္ပါတယ္။
ဒီအယူအဆကို စတင္တည္ေထာင္သူ ကေတာ့ ဂ်ရမီဘန္သမ္
(Jeremy Bentham) ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔အဆိုအရဆိုရင္ သုခနဲ႔ ဒုကၡကို
ယွဥ္ထိုးႏိႈင္း ယွဥ္ၾကည့္လိုက္ရင္ “သုခ (happiness)ကို အျမင့္ဆံုး
ျမွင့္တင္ေပး” ႏိုင္တာဟာ အေကာင္းဆံုး ကိုယ္က်င့္တရား
စံႏႈန္းျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဘန္သမ္အဆိုအရ ဆိုရင္ “ေကာင္းက်ိဳး
သုခ(utility)”ကို အျမင့္မားဆံုး ျမွင့္တင္ေပးႏိုင္ရင္ ဒါဟာ မွန္ကန္တဲ့
လုပ္ရပ္၊ လုပ္သင့္ လုပ္ထိုက္တဲ့ လုပ္ရပ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဘန္သမ္ရဲ႕
အေျခခံယူဆ ခ်က္က က်ေနာ္တို႔ေတြ အားလံုးမွာ “သုခကို
ခံစားႏိုင္စြမ္း၊ ဒုကၡကို နာက်င္ႏိုင္စြမ္း” ရွိၾကတယ္။ က်ေနာ္တို႔ေတြ
အားလံုးဟာ “သုခကို ႏွစ္သက္တယ္၊ နာက်င္မႈ ဒုကၡကို မုန္းၾကတယ္”။
ဒီေတာ့ သုခကို အျမင့္မားဆုံး ျမွင့္တင္ ေပးႏိုင္တာဟာ Utilitarianေတြရဲ႕
အေျခခံက်င့္ ၀တ္တရား ျဖစ္တယ္။ ဒီသေဘာတရားကို
တေယာက္ခ်င္းစီ တိုင္းအတြက္တင္ မဟုတ္ဘဲ လူ႕အဖြဲ႔အစည္း
တရပ္လံုးအတြက္ပါ သံုးႏိုင္တယ္။ အစိုးရဟာ ဥပေဒတခု ျပဌာန္း
တာ့မယ္၊ မူ၀ါဒတခု သတ္မွတ္ေတာ့မယ္ ဆိုရင္ ဒီဥပေဒ၊ ဒီမႈ၀ါဒဟာျဖင့္
“သက္ဆိုင္ရာ လူ႔အသိုက္အ၀န္းရဲ႕ ေကာင္းက်ိဳး သုခကို အျမင့္မားဆံုး
ျမွင့္တင္ေပးႏိုင္မလား” ဆိုတာကို စဥ္းစားရတယ္။

ဆိုပါစို႔ အၾကမ္းဖက္သမားတစ္ေယာက္ကို စံုစမ္းေထာက္လွမ္း
ေရးအဖြဲ႔က ဖမ္းမိထားတယ္။ ဒီအၾကမ္းဖက္သမားက လူထူထပ္တဲ့
ေနရာမွာ ဗံုးေထာင္ထားတယ္ ဆိုပါစို႔။ ဒီဗံုးဟာလဲ တစ္နာရီအတြင္း
ေလာက္မွာ ေပါက္ကြဲေတာ့မယ္ ဆုိပါစို႔။ ဗံုးကို ဘယ္ေနရာမွာ
ေထာင္ထားသလဲ ဆိုတာကို အၾကမ္းဖက္သမားက ေျပာလာေအာင္
စံုစမ္းေထာက္လွမ္းေရး တပ္ဖြဲ႕က စစ္ေမးရေတာ့မယ္။ ပံုမွန္အတိုင္း
ေမးေနရင္ေတာ့ အၾကမ္းဖက္သမားက ေျဖမွာ မဟုတ္ဘူး။ ဒီေတာ့
ဒီလုိအေျခအေနမ်ိဳးမွာ အၾကမ္းဖက္သမားကို ညွဥ္းပန္းႏွိပ္ စက္ျပီးေတာ့
စစ္ေမးသင့္သလား။ အကယ္လို႔ ႏွိပ္စက္ညွဥ္းပန္းမႈ မလုပ္ရင္ အၾကမ္း
ဖက္သမားဆီက ဗံုးဘယ္ေနရာမွာ ေထာင္ထား သလဲ ဆိုတဲ့
သတင္းကို မရျပန္ရင္လဲ တဖက္မွာ လူအမ်ားစု ေသေက်ၾကရလိမ့္မယ္။
ဒီေနရာမွာ အထက္က လူမ်ားစု သုခပဓာန၀ါဒကို သံုးမလား စဥ္းစားစရာပါ။
Utilitarianismကို ျငင္းဆိုသူေတြလဲ ရွိပါတယ္။ လူမ်ားစု သုခပဓာန၀ါဒမွာ
သိသာထင္ရွားတဲ့ အားနည္းခ်က္ကေတာ့ လူတစ္ဦးခ်င္းစီရဲ႕
အခြင့္အေရးကို မေလးစားတာပဲ။ လူမ်ားစုရဲ႕ ႏွစ္သိမ့္ေက်နပ္မႈကို
ပဓာနထားျခင္းအား ျဖင့္ လူတစ္ဦးခ်င္းစီရဲ႕ လိုလားႏွစ္သစ္ခ်က္ေတြကို
လစ္လ်ဴရႈ စေတးပစ္ပါတယ္။ သာဓက တခုေျပာရရင္ ေရွးတုန္းက
ေရာမျမိဳ႕မွာ ခရစ္ရွန္ေတြကို ျခေသၤ့စာ ေကြ်းၾကတယ္။ ဒါကို လူထုပရိ
သတ္က ေပ်ာ္ပြဲတစ္ခု၊ ေဖ်ာ္ေျဖပြဲ တစ္ခုလို သေဘာထား ၾကည့္ၾက
တယ္။ ျခေသၤ့စာ အေကြ်းခံရတဲ့ ခရစ္ရွန္ကေတာ့ ျခေသၤ့နဲ႔
ရင္ဆိုင္ေတြ႔ရခ်ိန္မွာ ေၾကာက္ရြံ႕မႈေတြ၊ ျခေသၤရဲ႕ ကိုက္ဖဲ့မႈေၾကာင့္
နာက်င္မႈေတြ ခံစားရတယ္။ ဒါေပမယ့္ လူထုပရိတ္မွာက် ဒါကို
ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ ျမဴးထူးေပ်ာ္ရႊင္မႈ ခံစားရတယ္။ ဒီလို အေျခအေနမ်ိဳးမွာ
utilitarianေတြရဲ႕ အယူအဆဟာ တရားမွ်တမႈ တကယ္ ရွိသလား။
ဘန္သမ္ရဲ႕ Utilitarianismဟာ လူသားဂုဏ္သိကၡာနဲ႔ လူတစ္ဦးခ်င္းစီရဲ႕
အခြင့္အေရးကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားျခင္း မရွိဘဲ ကိုယ္က်င့္ တရားစံေတြကို
နာက်င္မႈနဲ႔ သုခ ခံစားခ်က္ေတြအျဖစ္ ေလ်ာ့ခ်ပစ္ေၾကာင္း ေဆြးေႏြး
ခဲ့ျပီးပါျပီ။ ဒီUtilitarianismကို ပိုျပီးေတာ့ လူသား ဆန္ေအာင္
မြမ္းမံကယ္တင္ေပးသူကေတာ့ ဂြ်န္စတူးအာ့တ္ေမးလ္ (John Stuart Mill)ပဲ
ျဖစ္တယ္။ ေမးလ္က လူတစ္ဦးခ်င္းစီရဲ႕ အခြင့္အေရးနဲ႔ လူမ်ားစု
သုခပဓာန၀ါဒကို ဆက္စပ္ေပးဖို႔ ၾကိဳးစားခဲ့တယ္။ “တျခားသူေတြကို
ေဘးအႏၱရာယ္ မျဖစ္ေစသမွ် ကာလ ပတ္လံုး” လူတစ္ဦးခ်င္းစီဟာ
သူတို႔ၾကိဳက္ႏွစ္သက္ရာကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ လုပ္ခြင့္ရွိတယ္လို႔
သူရဲ႕ On Libertyစာအုပ္မွာ ေရးသား ထားတယ္။ လူတစ္ဦးခ်င္း
လြတ္လပ္ခြင့္ကို ေဇာင္းေပးေရးထားလို႔ Millဟာ Utilitarianismရဲ႕
သုခပဓာနစံႏႈန္းကေန ေသြဖည္သြားျပီ လားလို႔ ေမးစရာ ရွိပါတယ္။
Millကေတာ့ သူေျပာတဲ့ လူတစ္ဦးခ်င္း လြတ္လပ္ခြင့္ဟာ သုခပဓာနစံ
ေတြေပၚ အေျခခံထားတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ တစ္ဦးခ်င္း လြတ္လပ္ခြင့္ကို
ေလးစားတာဟာ ေရရွည္မွာ လူသားေတြအတြက္ အျမင့္မားဆံုး
သုခေကာင္းက်ိဳးကို ေပးလိမ့္ မယ္လို႔ သူက ခုခံေခ်ပပါတယ္။ လူအမ်ားစုနဲ႔
သေဘာထား မတိုက္ဆိုက္သူေတြ၊ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေတြးေခၚတတ္
သူေတြကို ႏွိပ္ကြပ္ ထားတာဟာ လတ္တေလာ ေရတိုမွာေတာ့
လူမ်ားစုအတြက္ သုခေကာင္းက်ိဳး ရတယ္လို႔ ဆိုႏိုင္ေပမယ့္
ေရွရွည္မွာေတာ့ လူ႔အဖြဲ႔ အစည္းရဲ႕ သာယာ၀ေျပာမႈကို ပိုမိုဆိုး၀ါး
ေစလိမ့္မယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

လူတစ္ဦးခ်င္းစီရဲ႕ လြတ္လပ္ခြင့္ဟာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းေကာင္းက်ိဳးကို ဘယ္လိုမ်ိဳး ျမွင့္တင္ေပးႏိုင္တယ္ဆိုတာကို Millက ဆင္ေျခအမ်ိဳးမ်ိဳး
ေပးပါတယ္။ လူအမ်ားစုနဲ႔ သေဘာထား မတိုက္ဆိုင္တဲ့ အျမင္ေတြဟာ
မွန္ေကာင္း မွန္ေနႏိုင္ပါတယ္။ တစ္ပိုင္းတစ မွန္တာလဲ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
အကယ္လို႔ ဒီအျမင္ဟာ မွန္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ လူအမ်ားစု လက္ခံထားတဲ့
အျမင္ (အမ်ားညီ “ဤ” “ကြ်ဲ”ဖတ္အျမင္)ေတြကို ျပဳျပင္တည့္မတ္
ေပးႏိုင္ပါတယ္။ မမွန္တဲ့ အျမင္ ဆိုရင္ေတာင္မွ လူအမ်ားစု
လက္ခံထားတဲ့ အျမင္ကို မၾကာခဏ တိုက္ဆိုင္ စစ္ေဆးျခင္း
အားျဖင့္ တရားေသဆန္မႈ၊ ဘက္လိုက္မႈေတြကို ေရွာင္ရွားႏိုင္တယ္။
လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတစ္ခုဟာ သူ႔အဖြဲ႔၀င္ေတြ အားလံုးကို တရားေသ ဓေလ့
ထံုးတမ္းေတြ၊ ပံုမွန္လုပ္ရိုးလုပ္စဥ္ေတြကိုပဲ တြယ္ဖက္ထားေအာင္
တြန္းအားေပးျခင္းအားျဖင့္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း တိုးတက္ဖြံ႕ျဖိဳးေရးအတြက္
လိုအပ္တဲ့ “(လူ႔အဖြဲ႔အစည္းရဲ႕) စြမ္းအင္နဲ႔ သက္၀င္လႈပ္ရွားမႈေတြ” ကို
ဆိတ္သုဥ္းသြားေစလိမ့္မယ္။

(၂) တရားမွ်တမႈကို ခ်ဥ္းကပ္ႏိုင္တဲ့ ေနာက္ထပ္ ရႈေထာင့္တစ္ခုကေတာ့
လြတ္လပ္မႈ ပဓာန၀ါဒ (Libertarianism) ပါ။ လြတ္လပ္မႈ ပဓာန၀ါဒီေတြက
ထိန္းခ်ဳပ္မႈ မရွိတဲ့ ေစ်းကြက္စီးပြားေရးစနစ္ကို လိုလားၾကတယ္။
အစိုးရရဲ႕ ထိန္းေက်ာင္းမႈေတြကို ကန္႔ကြက္ၾကတယ္။ ဒီလို ကန္႔ကြက္ရတာက စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္မႈမွာ ထိေရာက္ေရးအတြက္ မဟုတ္ဘူး။
လူသားေတြရဲ႕ လြတ္လပ္မႈအတြက္ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ေတြ လက္ခံထားတဲ့
အဓိက အခ်က္ကေတာ့ လူသားတိုင္းမွာ လြတ္လပ္ခြင့္ ရွိတယ္။
တျခားသူေတြရဲ႕ အခြင့္အေရး ကို မထိပါးသေရႊ႕ သူတို႔ ပိုင္ဆိုင္တဲ့
ပစၥည္းဥစၥာေတြကို ကိုယ္ၾကိဳက္သလို လုပ္ႏိုင္တယ္လို႔ ခံယူထားၾကတယ္။ ေခတ္သစ္အစိုးရေတြ ျပဌာန္းေလ့ရွိတ့ဲ
မူ၀ါဒသံုးမ်ိဳးနဲ႔ ဥပေဒသံုးခုကို လြတ္လပ္မႈပဓာန၀ါဒီေတြက
လက္မခံၾကဘူး။ အဲဒါေတြကေတာ့-

*အမိအဖကဲ့သို႔ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ မရွိေရး(No Paternalism) -လူေတြ
ကိုယ့္ကိုကိုယ္ ေဘးအႏၱရာယ္ ျဖစ္ေစမယ့္ လုပ္ရပ္ေတြကို မလုပ္ဖို႔
တားျမစ္ကာကြယ္ေပးတဲ့ ဥပေဒမ်ိဳးေတြကို လြတ္လပ္မႈ ပဓာန၀ါဒီေတြက
ကန္႔ကြက္ၾကတယ္။ ဥပမာ ကားစီးတဲ့အခါမွာ ခါးပတ္, ပတ္ထားဖို႔
ခိုင္းတဲ့ ဥပေဒမ်ိဳး။ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္ စီးတဲ့အခါ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္
ဦးထုပ္ ေဆာင္းစီးဖို႔ ထုတ္ျပန္ထားတာမ်ိဳး။ တစ္ျခားသူ တစ္ဦး
တေယာက္ကို မထိခိုက္သေရြ႕၊ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္ စီးသူေတြဟာ
(ထိခိုက္မိလို႔ ေဆးရံုတက္တဲ့အခါ) ကိုယ့္ေဆး ဖိုး၀ါးခကို ကိုယ္ဘာသာ
ေပးေနႏိုင္သေရြ႕ ဘယ္လိုမ်ိဳး စြန္႔စားမႈကိုေတာ့ မလုပ္ရဘူး၊ ဘယ္လိုမ်ိဳး
စြန္႔စားမႈကိုေတာ့ လုပ္ရမယ္ဆိုတာကို အစိုးရက ျပဌာန္းႏိုင္ခြင့္ မရွိဘူးလို႔
လြတ္လပ္မႈ ပဓာန၀ါဒီေတြက ဆင္ေျခတက္ပါတယ္။

*ကိုယ္က်င့္တရားဆိုင္ရာ ဥပေဒျပဌာန္းမႈ မရွိေရး (No Morals
ေLegislation) -ေကာင္းမြန္တဲ့ ကိုယ္က်င့္တရား အယူအဆေတြကို
ျမွင့္ တင္ဖို႔၊ လူအမ်ားစု သက္၀င္ယံုၾကည္တဲ့ ကိုယ္က်င့္တရား တန္ဖိုး
ေတြကို ျမွင့္တင္ဖို႔အတြက္ ဥပေဒျပဌာန္းျပီးေတာ့ အၾကမ္းဖက္ လိုက္
နာခိုင္းတာကို လြတ္လပ္မႈပဓာန၀ါဒီေတြက ကန္႔ကြက္ၾကတယ္။ ျပည့္
တန္ဆာ လုပ္ျခင္းဟာ လူမ်ားစုအတြက္ေတာ့ ကိုယ္က်င့္တရား အားျဖင့္
လက္ခံႏိုင္စရာ မရွိပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ အရြယ္ေရာက္ျပီးသူ ႏွစ္ေယာက္
သူတို႔အခ်င္းခ်င္း သေဘာတူညီခ်က္အရ လိင္မႈဆိုင္ရာ ဆက္စပ္မႈကို
လုပ္ေဆာင္တာကို ဥပေဒအားျဖင့္ တားျမစ္ထားတာမ်ိဳး။ ဒီဥပေဒဟာ
တရားနည္းလမ္းက်ေၾကာင္း (ဘယ္နည္း နဲ႔မွ) သက္ေသမထူႏိုင္ပါဘူး။

*၀င္ေငြ သို႔မဟုတ္ ဓနဥစၥာ မခြဲေ၀မျဖန္႔ျဖဴးေရး (No Redistribution
of Income or Wealth) -ခ်မ္းသာၾကြယ္၀ သူေတြက ကံမေကာင္း
အေၾကာင္းမလွသူေတြကို (က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ၊ ေနအိမ္၊
ပညာေရး စတာေတြမွာ) ေထာက္ပံ့ကူညီတာဟာ သေဘာက်စရာ
ေကာင္းေပမယ့္ လြတ္လပ္မႈ ပဓာန၀ါဒီေတြကေတာ့ ဒီလိုမ်ိဳး ကူညီဖို႔၊
မကူညီဖို႔ဆိုတာ သက္ဆိုင္ရာ လူပုဂၢိဳလ္ရဲ႕ ဆံုးျဖတ္မႈပဲ ျဖစ္သင့္တယ္၊
အစိုးရက အမိန္႔ထုတ္ ညႊန္ၾကားတာမ်ိဳး မျဖစ္သင့္ဘူးလို႔ ေထာက္ျပၾက
တယ္။ သူတို႔အဆိုအရေတာ့ ၀င္ေငြခြဲေ၀ျဖန္႔ျဖဴးေရး အတြက္ အခြန္
ေကာက္ခံမႈဟာ “အၾကမ္းဖက္မႈတစ္မ်ိဳး” “ခိုးျခင္းတစ္မ်ိဳး”ျဖစ္တယ္လို႔
ဆိုပါတယ္။ စိတ္သေဘာထားေကာင္းတဲ့ သူခိုး တစ္ေယာက္က ခ်မ္းသာ
ၾကြယ္၀သူေတြဆီက ေငြေတြကို ခိုးယူျပီးေတာ့ အေျခမဲ့အေနမဲ့ေတြကို
ေထာက္ပံ့ေပးကမ္းႏိုင္ခြင့္ မရွိသလို၊ အစိုးရတစ္ရပ္ဟာလဲ ဆင္းရဲသူ
ေတြကို ေထာက္ပံ့မယ့္ ပရိုဂရမ္ေတြအတြက္ ခ်မ္းသာၾကြယ္၀သူေတြ
ဆီက အခြန္ေကာက္ႏိုင္ခြင့္ မရွိဘူး လို႔ လြတ္လပ္မႈ ပဓာန၀ါဒီေတြက
ေစာဒကတက္ၾကပါတယ္။

(စာရွည္လြန္းမွာ စိုးတဲ့အတြက္ အျမည္းေပးတာကို ဒီမွာတင္ ရပ္ထား
ပါရေစ။ အျပည့္အစံုကို ဖတ္ခ်င္ရင္ေတာ့ Michael Sandel ေရးသား
ထားတဲ့ Justice, What is the right thing to do စာအုပ္ကို YSPS
စာၾကည့္တိုက္မွာ ရွာဖတ္ၾကပါ။ မူရင္းစာအုပ္မွာေတာ့ သာဓက ျဖစ္ရပ္
ေတြ စံုစံုလင္လင္နဲ႔ စဥ္းစားခိုင္းတာေတြ ပါ၀င္တဲ့အတြက္ ပိုျပီးေတာ့
စိတ္၀င္စားစရာ ေကာင္းပါတယ္။)